قد ثبت عن الإمام أحمد وغيره من الأئمّة أنّهم قالوا : إذا روينا في الحلال والحرام شدّدنا ، وإذا روينا في الفضائل ونحوها تساهلنا ؛ « 1 »
به تحقيق ثابت است كه امام احمد و امامان ديگر اهل سنّت گفتهاند : اگر حديثى را در باب حلال و حرام روايت كنيم ( در رجال آن ) سختگيرى و دقت مىكنيم ، اما چنانچه دربارهء فضايل و نظاير آن روايت كنيم در اين امر سهل مىگيريم .
ايشان اين مطلب را به عنوان كبراى برهان و استدلال از احمد بن حنبل گرفته است و صغراى آن را - كه مناقب اهل بيت از روايات فضائل هستند - خود وى مطرح مىكند و چنين نتيجه مىگيرد كه روايات عطيه ضعيف هستند ، امّا اين روايات ضعيف به اعتبار مسند أحمد لطمه نمىزند .
در پاسخ اين سخن بايد گفت كه اولًا خود احمد بن حنبل به صحت مسندش ملتزم شده است ، و ثانياً برخى از بزرگان اهل تسنن معتقدند كه وى در مسند خويش هيچ روايت ضعيفى نقل نكرده است . پيشتر در ذيل عنوان « صحت حديث نزد عالمان سنى » به تفصيل اين مطلب را بيان كرديم .
اما با صرف نظر از اين حقيقت بايد گفت كه تطبيق آن كبرا بر اين صغرا يا نتيجهء جهل است و يا نشانگر تعصب و عناد ، زيرا اگر كسى اندكى با مسند أحمد آشنايى داشته باشد چنين خطايى را مرتكب نمىشود . با مراجعه به مسند أحمد و بررسى اجمالى آن روشن مىشود كه احمد بن حنبل فقط در بخش مسند ابوسعيد خدرى ، « 2 » حدود سى حديث را از عطيه از ابوسعيد نقل كرده است كه در ميان آنها
هامش
( 1 ) . ر . ك : تدريب الراوي : 1 / 298 ؛ اللئالى المصنوعة : 1 / 99 ؛ القول المسدّد في مسند أحمد : 20 ؛ السيرة الحلبية : 1 / 4 .
( 2 ) . كتاب مسند أحمد بن حنبل بر حسب روايات و مسانيد صحابه مرتب شده و مسند ابوسعيد خدرى درجلد سوم اين كتاب مطرح شده است .