دوم آن كه حكمت عذاب آگاه كردن بشر است تا از گمراهى به راه راست افتد و همين تنبيه مردم را از انواع عذابها حفظ مىكند .
[ 42 ] آيات قرآنى همواره تأكيد بر آن دارند كه از قرآن به عنوان راه بحث و تحقيق و وسيلهء شناخت معرفت و باب علم و رهنمود و راهنمايى بهرهگيرى شود . / 83 در آغاز چنين بود و امت اسلامى قرآن را وسيلهء بحث و روش تفكر مىدانستند از اين رو طالبان علم حتى تا چين براى طلب علوم بار سفر مىبستند .
خداوند تعالى در قرآن ما را به سير در زمين و نگريستن در آثار گذشتگان فرمان مىدهد :
«
قُلْ سِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كانَ عاقِبَةُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلُ
- بگو در زمين بگرديد و بنگريد كه عاقبت پيشينيان كه بيشترشان از مشركان بودند ، چگونه بوده است . » مراد آن نيست كه فقط به ظاهر امور توجه كنيم بلكه بايد حقايقى را كه در آن سوى اين ظواهر است جستجو كنيم . در آثار گذشتگان نظر نماييم و از روى آثارشان به زندگىشان پى ببريم و راه و روش آنها را در زندگى بشناسيم و از فرمانروايانى كه بر آنها حكم راندهاند خبر گيريم .
سير و سفر در زمين و جستجو در كاخهاى ويران شده و مزارع بىثمره افتاده و ظروف و زر و زيورهايشان كه در زير خروارها خاك آرميده است پرده برگيريم .
آرى اينان را سر آن بود كه در زمين جاويدان بمانند ولى سعيشان عبث بود كه زندهء جاويد ذات پروردگار است و بس . / 84 اهرامهاى مصر و دژهاى بعلبك و باغهاى معلق بابل و نينوا همه آثارى شگرف بودهاند ولى چون صاحبانش به خدا شرك آوردند همه رو به ويرانى نهادند .
امير مؤمنان على ( ع ) مىفرمايد :
« كجايند عمالقه و فرزندان عمالقه ؟ كجايند فرعونان و فرعون زادگان ؟
مردمى كه در شهرهاى « رس » زندگى مىكردند چه شدند ؟ كسانى كه پيامبران را كشتند و سنت پيامبران را نابود كردند و سيرت جباران را زنده نمودند . كجايند آن