وى را فريبنده و شيطان بر او نگهبان . و هر لحظه گمراهىاش را خواهان . گناه را در ديدهء او مىآرايد تا خويش را بدان بيالايد كه بكن و از آن توبه نما و اگر امروز نشد فردا . تا آن كه مرگ او سر بر آرد و او در غفلت خود را از انديشهء آن فارغ دارد .
دريغا و پشيمانيا ! بر آن در غفلت به سر بردهء روزگار تباه و عمر وى بر اين تباهى و غفلت گواه » . « 39 » اسباب مرگ واقعا فراوان هستند . و هر سبب كه از تو دور شود سببى ديگر به سوى تو مىآيد . مرگ سنت جارى بر مردم است .
دوم : گمان خطاست اگر بخواهيم كه همهء مسئوليتها را به گردن رهبرى بيندازيم ، / 396 در واقع هنگامى كه او رسالتش را ابلاغ كرد مسئوليتش را به انجام رسانيده است و از آنجاست كه مسئوليت مردم آغاز مىشود . اما قيامت چه زمان خواهد بود ، پاسخ به اين سؤال ديگر از ضروريات رهبرى نيست و نه از مسئوليتهاى آن .
فقط انسان بايد فرا رسيدن آن را يقين داشته باشد تا مسئوليتهاى خود را در برابر آن به انجام رساند . همان گونه كه مسئوليت رسول هم جز اين نيست كه آمدن قيامت را گوشزد كند و اين كه دقيقا چه زمانى خواهد بود ، جز خدا كسى نمىداند .
«
قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ ما يُدْرِيكَ لَعَلَّ السَّاعَةَ تَكُونُ قَرِيباً
- بگو علم آن نزد خداست و تو چه مىدانى شايد قيامت نزديك باشد . » اين گونه بيان عبارت اين احتمال را كه قيامت نزديك است كفايت مىكند تا مردم به مقتضاى اين علم ايمان و عمل و تسليم خود را به آيين الهى منظم كنند .
[ 64 ] كافران تا كفر خود را به قيامت توجيه كنند در جستجوى دستاويزى هستند ولى آيا اين دستاويزها و توجيهات عذاب خدا را از آنان دفع خواهد كرد ؟
هرگز . خداوند آنان را از رحمت خود دور ساخته و برايشان عذابى دردناك مهيا
هامش
( 39 ) - نهج البلاغه ، خطبهء 64 ، چاپ انتشارات انقلاب اسلامى ، ص 64 و 65 .