كه باران مىشود و باز به زمين برمىگردد .
[ 28 ] خداى تعالى معارضات كفار و معاندان را هر وقت كه آنها بخواهند اجابت نمىكند ، بلكه زمانى اجابت مىكند كه خود بخواهد و مقتضى حكمت او باشد .
«
وَ يَقُولُونَ مَتى هذَا الْفَتْحُ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ
- مىگويند : اگر راست مىگوييد اين پيروزى چه وقت خواهد بود ؟ » اين يك معارضه با مؤمنان و تكذيب رسالت رسول اللَّه است . مؤمنان بر خط خود ثابتاند و شك و ترديد به دل راه نمىدهند . حتى اگر زمانى هم به تأخير افتد .
در حالى كه طرف مقابل شتاب مىورزد و تأخير او را به شك مىاندازد و بر سر راه فكر او مانع ايجاد مىنمايد .
[ 29 ] اينان نمىدانند كه به تأخير افتادن به معنى فراموش كردن نيست .
بلكه به دو معنى است :
اول : خداى تعالى برايشان فرصتى قرار داده ، كه به حق بازگردند .
/ 239 ثانيا : اگر از اين فرصت استفاده نكنند ، تأخير و مهلت و بال گردن آنها خواهد شد ، زيرا در اين مدت عذابشان بيشتر خواهد شد زيرا زيستنشان در عصيان افزونتر گردد . « كافران پندارند كه در مهلتى كه به ايشان مىدهيم خير آنهاست به آنها مهلت مىدهيم تا بيشتر به گناهانشان بيفزايند . براى آنهاست عذابى خوار كننده » . « 11 » خداى تعالى اين دو معنى را تأكيد مىكند ، آن گاه كه رسول خود را مخاطب مىسازد :
«
قُلْ يَوْمَ الْفَتْحِ لا يَنْفَعُ الَّذِينَ كَفَرُوا إِيمانُهُمْ
- بگو در روز پيروزى ايمان آوردن كافران سودشان ندهد . » زيرا ايمانى كه به صاحبش سود مىرساند ، ايمانى است كه از آگاهى به
هامش
( 11 ) - آل عمران / 178 .