فقال : أما إني لو أدركت عكرمة قبل أن تقع النّفس موقعها لعلّمته كلمات ينتفع بها ولكنّي أدركته وقد وقعت النّفس موقعها . قلت : جعلت فداك و ما ذاك الكلام ؟ قال : هو واللَّه ما أنتم عليه ، فلقّنوا موتاكم عند الموت شهادة أن لا إله إلّااللَّه والولاية ؛ « 1 »
ابوبصير از امام باقر عليه السلام نقل مىكند [ و مىگويد ] ما به همراه حمران نزد امام باقر عليه السلام بوديم كه غلامى وارد شد و عرض كرد . فدايت شوم عكرمه در حال مرگ است . او بر عقيدهء خوارج بود و به منزل امام باقر عليه السلام هم آمد و شد داشت امام باقر عليه السلام به ما فرمود : منتظر باشيد تا باز گردم عرض كرديم :
بله . طولى نكشيد كه ايشان بازگشت و فرمود : چنان چه پيش از قرار گرفتن نفس در محل خودش عكرمه را مىديدم كلماتى به او مىآموختم كه از آنها نفع برد و ليكن وقتى او را ديدم كه نفس وى در محلش قرار گرفته بود عرض كردم فدايت شوم آن كلام [ كه به حال او نفع داشت ] چيست ؟ فرمود : سوگند به خدا آن عقيدهاى است كه شما برآنيد پس به مردگان خود هنگام مرگ شهادت بر لا إله الّا اللَّه و ولايت [ ما اهل بيت ] را تلقين كنيد .
پس اولًا : معلوم نيست عكرمهاى كه در اين روايت از او نام برده شده همان غلام ابن عباس باشد . « 2 »
ثانياً : چنان چه اين همان عكرمه باشد ، روايت دلالتى بر مدح وى ندارد . در اين روايت تصريح شده كه عكرمه بر عقيدهء خوارج بود ، و نيز به روشنى بيان گرديده كه ملاقات امام باقر عليه السلام با وى پس از مرگ او بوده است . از اين رو به دست حضرت هدايت نشده و بر همان عقيدهء خوارج از دنيا رفته است . به همين جهت امام باقر عليه السلام
هامش
( 1 ) . كافى : 3 / 123 حديث 5 ، تهذيب الاحكام : 1 / 287 - 288 حديث 6 ، وسائل الشيعه : 2 / 458 حديث 2642 .
( 2 ) . تنقيح المقال : 2 / 256 .