أمّا الخلفاء ، فأكثر من روي عنه منهم : علي بن أبي طالب ، والرواية عن الثلاثة نزرة جداً . . . ولا أحفظ عن أبي بكر في التفسير إلّاآثاراً قليلة جداً لا تكاد تجاوز العشرة ؛ « 1 »
فصل هشتاد در طبقات مفسرين : ده نفر از صحابه به تفسير مشهورند : خلفاء چهارگانه ، ابن مسعود ، ابن عباس ، ابىّ بن كعب ، زيد بن ثابت ، ابو موسى اشعرى و عبداللَّه بن زبير .
اما در ميان خلفا بيشترين تفسيرى كه از ايشان روايت شده مربوط به على بن ابى طالب عليهما السلام است و روايت از سه خليفه ديگر جداً اندك است . . . من از ابوبكر چيزى در تفسير حفظ نكردهام مگر آثار بسيار اندكى كه از عدد انگشتان دست هم تجاوز نمىكند .
در اين كلام چند نكته وجود دارد كه تأمل و بحث پيرامون آنها ضرورى مىنمايد .
نكته اول : بىبهرهگى خلفا از علوم قرآنى
نكته دوم : علت ذكر نام خلفا در بين مفسرين با توجه به بىبهرهگى آنها از قرآن .
نكته سوم : عملكرد اهل سنّت در مقابل تفاسير رسيده از اميرالمؤمنين عليه السلام .
بر اين اساس طبقه صحابه از مفسرين را در سه محور ( خلفاء ، اميرالمؤمنين عليه السلام و اصحاب ديگر ) مورد بررسى قرار مىدهيم .
هامش
( 1 ) . الاتقان : 2 / 493 : 6369 .