« . . . شما كه خدايتان تأييد كند از من خواستيد تا عبادتهاى سال ، چه آنها كه مكرر مىشود و چه غير از آنها را ، برايتان در كتابى جمع آورى كنم و دعاهاى منتخبهء هر عبادتى را نيز به طور اختصار بر آن بيفزايم . و برخى از مسائل فقهيه را ، كه از ذكر آن ناگزيرم ، بدان ضميمه سازم ، و در اين باره بسط كلام ندهم ؛ زيرا مسائل فقهيه ، به طور مشروح
هامش
- شيخ طوسى رحمه الله در اواخر عمر استادش شيخ مفيد رحمه الله با اشتياق فراوان و پشتكار زياد ازمحضر وى مستفيد بود ، تا اينكه استاد بزرگ از اين جهان زودگذر ، چهره فرو تافته و به ملكوت اعلا شتافت . بعد از رحلت وى ، چون رياست علمى و دينى شيعه به بزرگترين شاگرد او ، سيد مرتضى رحمه الله رسيد و شيخ طوسى رحمه الله نيز هنوز راههاى ترقى و تكامل را مىپيمود و خود را بى نياز از درك محاضر اساتيد و خوشه چينى از خرمن دانش آنها نمىديد ، بيست و سه سال نيز از حوزهء درس سيد مرتضى ، به خصوص از علم كلام ، فقه و اصول وى استفاده كرد . علامهء متتبع ، مرحوم حاج ميرزا حسين نورى رحمه الله در خاتمهء « المستدرك الوسائل » ج 3 ، ص 509 ، 37 تن را به عنوان استادان شيخ طوسى رحمه الله ذكر نموده است . شيخ رحمه الله ، خود در « فهرست » ، « تهذيب » ، « استبصار » و غيره بيشتر از پنج دانشمند ؛ يعنى شيخ مفيد رحمه الله ، غضائرى رحمه الله ، ابن عبدون رحمه الله ، ابن ابى جيد رحمه الله و ابن صلت رحمه الله را روايت مىكند ، اما در كتب كلامى ، فقهى ، اصولى و تفسير اغلب به گفتار استاد عاليقدرش ، سيد مرتضى رحمه الله استناد مىجويد ، و از نظريات وى در ادبيات عرب شاهد مىآورد . چنانكه در « تبيان » ، « مبسوط » ، « عدة الاصول » ، « غيبت » و « تلخيص الشافى » مىبينيم . بارى ! شيخ طوسى كه دانشمندى ايرانى بود و در ديار غربت و ميان ملت عرب و اهل تسنن به سر مىبرد و خود يكى از نوابغ و افراد مستعد بود ، همان مقام و موقعيت زمان شيخ مفيد رحمه الله را نزد سيد مرتضى رحمه الله پيدا كرد ؛ بلكه بايد گفت مقامى بيشتر و امتيازاتى افزونتر يافت تا آنجا كه سرآمد شاگردان سيد رحمه الله به شمار آمد .
سيد مرتضى رحمه الله به سال 436 ، بعد از 80 سال عمر گرانبها و 23 سال رياست مطلق بر دنياى شيعه و به جاى گذاشتنِ تأليفات ارزنده و پرورش شاگردان برازنده ، رخت به سراى باقى كشيد . با اينكه دانشمندان بزرگى از شاگردان مفيد رحمه الله و همعصران سيد مرتضى رحمه الله مانند : ابو يعلى جعفرى رحمه الله ، نجاشى رحمه الله و كراجكى رحمه الله در قيد حيات بودند و هركدام از مفاخر دانشمندان شيعه محسوب مىگشتند و نزد عموم با احترام مىزيستند ، اما هيچ كدام مقام ،