2 ) بدهكار چيزى را به طلبكار هبه مىكند و با او شرط مىكند كه براى پرداخت بدهى او مهلت بدهد .
3 ) يا هر كار ديگرى كه ضوابط ربا بر آن منطبق نباشد .
( مسأله 1340 ) كسى كه قدرت پرداخت بدهى خود را دارد ، نبايد آن را از زمان تعيين شده تأخير بيندازد ، مگر اينكه طلبكار راضى باشد . و اگر قدرت پرداخت ندارد شايسته است كه با نرمش و ملاطفت از طلبكار عذر خواهى كند .
( مسأله 1341 ) مستثنيات دَين ، يعنى چيزهايى كه نمىتوان بدهكار را به جهت اداى بدهى خود به فروش آنها وادار كرد ، عبارتند از :
1 ) خانه مسكونى 2 ) لباسهاى تجمّلاتى 3 ) اثاث خانه 4 ) ضروريات زندگى - بر حسب عرف - 5 ) سرمايه 6 ) ابزار كار 7 ) زمين مزروعى كه مخارج سالانهاش از آن تأمين مىگردد .
( مسأله 1342 ) بدهكارى كه ابزار كار و يا اثاث خانهاش بيشتر از از حد متعارف باشد ، و يا وسائل گران قيمتى داشته باشد ، لازم است كه اضافه آنها را به طلبكاران بپردازد و وسائل گران قيمت را به وسائل ارزان قيمت مبدّل سازد ، و اضافهقيمت آنها را به طلبكاران بدهد .
( مسأله 1343 ) اگر بدهكار برخى از مستثنيات دَين را ندارد ، مثلًا خانه ندارد ، نمىتواند موجودى خودش را به عنوان پول خانه نگهدارد ، بلكه بايد آن را به طلبكاران بدهد ، اگرچه بىخانه بماند .
( مسأله 1344 ) بر بدهكار واجب است كه براى پرداخت بدهى خود ، به هر كارى كه براى او ذلت و مشقت نداشته باشد تن دهد .
( مسأله 1345 ) اگر بدهكار بميرد حق طلب كاران بر تركه او تعلق مىگيرد و حق آنها مقدم بر وصاياى ميّت است ، فقط دو چيز بر حق آنها مقدم مىباشد :
1 ) كفن واجب 2 ) حج واجب ، اگر در حال حيات بر او واجب شده باشد .
منتخب المسائل (فارسى) — صفحة 278
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٢٧٨