( مسأله 1100 ) در مورد سوّم ، يعنى هنگامى كه شرط با مقتضاى عقد منافات داشته باشد ، عقد و شرط هر دو باطل است ، ولى در سه مورد ديگر ، عقد صحيح و شرط باطل مىباشد .
( مسأله 1101 ) كسى كه شرط صحيحى را در ضمن عقد به عهده گرفته ، بايد به آن عمل كند ، و اگر از انجام آن سرپيچى كند ، طرف مقابل مىتواند او را به انجام تعهّدش وادار كند . و اگر نتواند و يا به دلايلى نخواهد ، مىتواند عقدى را كه اينشرط در ضمن آن شرط شده ، فسخ كند .
( مسأله 1102 ) اگر طرفين معامله شرط كنند كه هر كس معامله را فسخ كند ، فلان مقدار جريمه بپردازد ، با فسخ معامله اين شرط ساقط نمىشود ، بلكه بايد فسخ كننده آن جريمه را بپردازد ، مگر اينكه طرفين معامله بر آن توافق كنند و به طوركلّى از معامله منصرف شوند .
احكام قبض وتسليم
در معاملاتى كه شرط خاصّى نشده ، بر هر يك از طرفين معامله واجب است كه مورد معامله را به طرف ديگر تسليم كند ، و آن را در اختيار او قرار دهد ، او نيز بايد عوض آن را در اختيار طرف مقابل قرار دهد و به او تسليم كند و خوددارى كردنآنها از تسليم حرام است . و هر كدام از تسليم كردن مورد معامله ( جنس يا پول ) خوددارى كند ، او را به تحويل دادن آن وادار مىكنند .
( مسأله 1103 ) هر يك از طرفين معامله مىتوانند در ضمن عقد ، در مورد زمان و مكان تحويل دادن جنس يا پول شرط خاصّى نموده ، معامله را از مطلق بودن درآورند . در اين صورت مطابق شرطى كه مقرّر نمودهاند ، رفتار مىكنند .
( مسأله 1104 ) اگر طرف مقابل از تحويل گرفتن مورد معامله خوددارى كند ، كسى كه آن را در دسترس قرار داده و مانع را از سر راهش برداشته ، به همين مقدار از عهده برآمده است .