فرهنگى است كه : مهاجر ممكن نيست به شهر خود بازگردد مگر اين كه مطابق برنامهء الاهى عمل كند كه همان قرآن حكيم است .
سپس قرآن به چيزى اشاره مىكند كه ظاهرا بيان كنندهء علت حكم سابق است ، چه مىگويد :
«
قُلْ رَبِّي أَعْلَمُ مَنْ جاءَ بِالْهُدى وَ مَنْ هُوَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ
- بگو كه :
پروردگارم خوب مىداند كه چه كس هدايت آورده ، و چه كس در گمراهى آشكار است . » هدايت و راهنمايى با سنتهاى خدا در آفرينش هماهنگى دارد ، در صورتى انحراف از آنها بيزار است ، و در نتيجه آن كس كه از هدايت ، چه بنا بر اعتقاد و چه در عمل ، پيروى مىكند ، به هدفهايش خواهد رسيد ، بدان جهت كه خداى مسلط و مستولى بر آفريدگان ، راهيافتگان را مىشناسد و به آن مدد مىرساند ، در صورتى كه اعمال گمراهان فرو مىريزد .
[ 86 ] ضامن اساسى براى رسيدن انسان به شاهراه ، استقامت ورزيدن بر هدايت است ، و بدون آن پيوسته از اين شاهراه دور خواهد شد ، پس اگر در مقابل فشارها يا فريبهاى كه در پيرامون راه رسيدن او به خواستها و هدفهايش قرار گرفته است پاسخ مثبت دهد ، آيا به آنها خواهد رسيد ؟ بالطبع هرگز چنين نخواهد شد . . .
«
وَ ما كُنْتَ تَرْجُوا أَنْ يُلْقى إِلَيْكَ الْكِتابُ إِلَّا رَحْمَةً مِنْ رَبِّكَ
- و اميد به آن نداشتى كه افكنده شود كتاب به سوى تو مگر به رحمتى از پروردگارت . » / 395 پس خواستار جاه و شهرت و برترى از جانب غير خدا مباش .
«
فَلا تَكُونَنَّ ظَهِيراً لِلْكافِرِينَ
- پس پشتيبانى براى كافران مباش . » [ 87 ] و قرآن اين انديشه را بار ديگر مورد تأكيد قرار مىدهد و مىگويد :
«
وَ لا يَصُدُّنَّكَ عَنْ آياتِ اللَّهِ بَعْدَ إِذْ أُنْزِلَتْ إِلَيْكَ
- و تو را از آيات خدا ، پس از آن كه بر تو فرود آمد ، باز ندارند ، » و كافران با وسايل گوناگون خود از آنها دور كنند ، و هر كس كه به پيروى از ايشان بپردازد يا به يارى آنان برخيزد ، از آيات و نشانههاى خدا در آفرينش و