( مسألهء 430 ) دفن مرده در قبر مردهاى ديگر حرام است ، اگر چه به صورت اتّفاقى باز شده باشد ، مگر در سه مورد :
1 - محلّ قبر به ميّت اولى اختصاص نيافته باشد ، بلكه روال بر اين باشد كه هر وقت ايجاب كند ميّت ديگرى نيز در آنجا دفن شود .
2 - ميّت قبلى را در آورده به محلّ ديگرى انتقال داده باشند .
3 - مردهء قبلى پوسيده شده ، به خاك تبديل شده باشد و ديگر آنجا محلّ دفن آن شخص محسوب نشود .
( مسألهء 431 ) در برخى از روايات از جا به جا كردن ميّت از شهرى كه در آن وفات كرده نهى شده است . اين روايتها اگر چه ضعيف ميباشند ولى رعايت آنها شايسته است ، امّا واجب نمى باشد ، و به طورى كه سيرهء مسلمانان از صدر اسلام بر آن جارى شده ، انتقال دادن آنها اشكالى ندارد .
( مسألهء 432 ) خوب است اموات را به اماكن متبرّكه ، چون مكّه معظّمه و مشاهد مشرّفه منتقل كنند ، كه در حديث آمده است : هر كس در حرم مكّه دفن شود از فزع اكبر روز قيامت در امان است و هر كس در نجف اشرف يا ديگر مشاهد مشرّفه دفن شود ، سؤال نكير و منكر از او ساقط مىشود .
( مسألهء 433 ) نبش قبر ميّت به گونهاى كه پيكرش آشكار گردد ، اگر موجب هتك حرمت او باشد ، مثل اين كه بوى آن پخش شود و يا دگرگونى چهرهاش ظاهر شود ، حرام است .
( مسألهء 434 ) نبش قبر در صورتى كه موجب هتك حرمت نباشد نيز بنابر احتياط واجب جايز نيست ، مگر در چند مورد :
1 ) اگر ميّتى بدون غسل يا كفن و يا به صورت غير شرعى دفن شده ، و هنوز فاصلهاى نشده كه در بدن تغييرى حاصل شود و در اثر نبش قبر هتك
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 77
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٧٧