و مدتهاى متمادى آن را در دست داشته باشد ، آيا ميتوان براى او ايجاد مزاحمت كرد يا نه ، محلّ اشكال است .
( مسألهء 3533 ) همانگونه كه انسان به وسيلهء احياء كردن زمين ، مالك آن مىشود و در حريم آن حقّى براى او ثابت مىشود ، به وسيلهء « تحجير » نيز كه مقدّمهء احيا كردن است ، در مورد زمين و حريم آن صاحب حق مىشود .
( مسألهء 3534 ) تحجير عبارت است از كارهاى مقدّماتى ساختوساز ، از قبيل كندن پى ، تعيين حدود ، شناژبندى ، پيريزى و ديگر كارهايى كه عرفاً احيا به شمار نميآيد ، ولى مقدمهء احياء مىباشد .
( مسألهء 3535 ) حق اولويتى كه در زمين و حريم آن به وسيلهء تحجير حاصل مىشود ، محدود به زمانى است كه عرفاً بين تحجير و احياء پيش ميآيد ، اگر به درازا بكشد اين حق اولويت ساقط مىشود و ديگران مىتوانند نسبت به احيا كردن آن اقدام نمايند .
( مسألهء 3536 ) در فرض ياد شده اگر به هنگام تحجير از وسائلى چون سنگ ، آجر ، آهن و غيره استفاده شده ، احيا كننده بعدى مشكل است كه بتواند در آنها تصرّف كند ، مادامى كه ثابت نشده كه تحجير كننده از آنها اعراض كرده است ، يا به قدرى به درازا بكشد كه عرفاً معطّل گذاشتن زمين محسوب شود . كه در اين صورت بنابر احتياط واجب به حاكم شرع مراجعه نمايد .
( مسألهء 3537 ) اگر در فرض ياد شده بدون مراجعه به حاكم شرع آثار تحجير را از بين ببرد و به احياء زمين اقدام كند ، مالك زمين مىشود ، اگرچه نسبت به آنچه از مال ديگرى تلف كرده ، بنابر احتياط واجب ضامن
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 742
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٧٤٢