مبحث سوّم : برخى از احكام مشترك بين مزارعه و مساقات
مزارعه و مساقات از عقدهايى هستند كه بر مبناى التزام دو طرف قرارداد پيريزى شدهاند . صاحب زمين و صاحب درخت از طرف مقابل تلاش و كوشش در زراعت و به ثمر رسانيدن مزرعه ، جاليز و باغ را ميخواهد ، او نيز در برابر تلاش خود از مالك ميخواهد كه پيش از شروع به كار تعهد نمايد كه بخشى از غلّه و يا ميوه از آنِ او باشد .
( مسألهء 2218 ) در موردى كه التزام طرفين در كار نباشد ، بلكه صاحب زمين بگويد : هر كس اين زمين مرا كشت كند ، مثلًا نصف زراعت از آنِ او باشد . و طرف مقابل هيچ تعهد و التزامى نسپارد ، اين جعاله است و ربطى به مزارعه ندارد . و همچنين است در مساقات .
( مسألهء 2219 ) با توجه به اينكه مزارعه و مساقات از قراردادهاى مالى هستند ، در آنها ايجاب و قبول شرط است ، آنچنانكه در ديگر عقدها گفتيم . و بايد طرفين حق تصرّف در مال خود را داشته باشند . و به جهت خردسالى ، ديوانگى ، بردگى يا سفاهت از تصرّف مستقل محروم نباشند .
( مسألهء 2220 ) مزارعه و مساقات از عقود لازمه هستند و بدون اقالهء طرفين و يا فسخ كسى كه حقّ خيار فسخ داشته باشد ، فسخ نمى شود .
( مسألهء 2221 ) در هر موردى كه در اجاره خيار بود ، در مزارعه و مساقات نيز ، در همان مورد با همان ضوابط خيار ثابت مىشود .
( مسألهء 2222 ) اگر كشاورز و باغبان از كار كردن امتناع كند ، مالك