در غير اين صورت كوتاهى كرده و ضامن است ، چنان كه بحث خواهيم كرد .
( مسألهء 2178 ) پس از بسته شدن عقد مضاربه ، مالك نمى تواند شرطى را كه در قرارداد نبوده ، شرط كند . مگر اينكه آن قرارداد را فسخ كند و قرارداد جديدى را با ضوابط جديدى ببندد ، و اين در صورتى است كه حق فسخ داشته باشد .
( مسألهء 2179 ) خسارت پديد آمده با سود حاصله جبران مىشود و كارگزار پس از جبران ضرر از سود استفاده مىكند ، پس اگر در يك معاملهء 100 دينار ضرر كند و در معامله ديگرى 200 دينار استفاده كند ، كارگزار فقط از يكصد دينار اضافى سهم بر ميدارد ، نه از همهء 200 دينار .
( مسألهء 2180 ) اگر قسمتى از سرمايه پيش از شروع به كار و گردش يافتن مال در تجارت ، تلف شود ، از سود حاصله جبران نمى شود .
( مسألهء 2181 ) ولى اگر پس از شروع به كار قسمتى از سرمايه تلف شود ، اگر اين تلف شدن از پيامدهاى تجارت باشد ، مثل اشتباه در حساب ، نپرداختن برخى از مشترى ها ، تلف شدن مال التجاره در نقل و انتقال و امثال آنها ، با سود حاصله جبران مىشود .
( مسألهء 2182 ) اگر تلف شدن برخى از سرمايه ، از پيامدهاى تجارت نباشد ، مثل اينكه مال به سرقت برود ، يا انبار طعمهء حريق شود ، آيا از سود حاصله جبران مىشود يا نه ؟ محلّ اشكال است ، و بنابر احتياط واجب بايد مصالحه كنند ، مگر اينكه شرط خاصى كرده باشند ، در اين صورت مطابق شرط رفتار ميكنند .
( مسألهء 2183 ) اگرچه سود جبران كنندهء خسارت و تلف مىباشد ، ولى اينكه در چه مدتى آن را جبران كنند ، تابع قرارداد است ، پس اگر در
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 449
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٤٤٩