صاحب شفعه آن شرايط جارى نمى شود ، پس اگر مشترى آن را مثلًا به 1000 دينار خريده بود و شرط كرده بود كه فروشنده لباسى را براى او بدوزد ، صاحب شفعه نمى تواند مشترى را ملزم كند او نيز لباسى را براى صاحب شفعه بدوزد ، و يا قيمت آن را بپردازد .
( مسألهء 2039 ) اگر خريدار با ثبوت حق شفعه در كالا تصرّفى كرده باشد ، مثلًا آن را هبه ، وقف يا كابين زنى قرار داده باشد ، حق شفعه ساقط نمى شود ، بلكه ميتواند اخذ به شفعه كند ، و در اين صورت تصرّف آن شخص باطل مىشود .
( مسألهء 2040 ) اگر صاحب شفعه ، پيش از اعمال حق شفعهء ، سهم خود را بفروشد ، حق شفعه او باطل مىشود ، اگرچه نسبت به معاملهء قبلى ( فروش سهم شريك ) بى اطلاع بوده باشد .
( مسألهء 2041 ) اگر خريدار آن سهم را نسيه خريده باشد ، صاحب شفعه ميتواند مبادرت به أخذ شفعه كند ، و در چگونگى دفع ثمن به طور نقد يا مؤجل و با وثيقه و يا بدون آن با مشترى مصالحه و توافق نمايد ، و در صورت اختلاف ، نظر مشترى مقدم مىباشد .
( مسألهء 2042 ) اگر خريدار به جهت يك شبههء حكمى و يا شبههء موضوعى ، از ثبوت حق شفعه به شريك فروشنده بى خبر بود ، به طورى كه اگر خبر دار بود به چنين معاملهاى اقدام نمى كرد و اين همه ضرر را متحمل نمى شد ، در اين صورت براى او خيار تخلّف وصف ثابت مىشود ، پس اگر از حق خود استفاده كرد و معامله را فسخ نمود ، كالا به فروشنده بر
ميگردد و پول به مشترى و حق شفعه از بين ميرود .
* * *
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 420
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٤٢٠