1 ) ما معتقديم كه اين ادّعاها از ريشه دروغ است ، برخى از اين مدّعيان احضار ، شيّاد و حقّه باز هستند و برخى ديگر دچار خيالات شدهاند .
2 ) اگر در مواردى اظهارات مدّعيانِ احضار ارواح درست از آب در بيايد ، از تلقينات جنّ و شياطين است ، نه از ارواح مردگان .
3 ) مدّعيان احضار ارواح در ميان گروههاى مختلف ، مطالبى همسو با عقايد آن گروه ، از مردگان نقل ميكنند ، در حالى كه پس از مرگ حقيقت بر همگان روشن مىشود و معنى ندارد كه روح مردهاى مطلب باطلى را تلقين نمايد .
4 ) اگر در مواردى گفتار آنها به حقيقت بپيوندد ، بايد از پذيرش گفتارشان در موارد ديگر به شدّت پرهيز كرد و احتياط را از دست نداد ، زيرا ممكن است جن و شياطين سخنان راستى را منتشر كنند تا اعتماد مردم را به مدّعيان ارتباط با ارواح جلب كنند ، آنگاه به وسيلهء او سخنان باطل را در ميان مردم رواج دهند و آنها را در دنيا و آخرت بيچاره سازند .
5 ) خطرناكتر از همهء اينها ، ادّعاى پوچ و باطل گروهى از مردمان است كه در زمان ما پيدا شدهاند و ادّعا ميكنند كه با ائمّه اطهار ( عليهم السلام ) و يا با اولياى بزرگوار اسلام رابطه دارند و از انوار طيّبهء آنان بر ايشان افاضه مىشود ، و يا نعوذ بالله ادّعا ميكنند كه روح فلان امام يا فلان ولى خدا در آنها حلول كرده است ، آنگاه از زبان آن امام يا ولى سخن ميگويند و امر و نهى ميكنند و افراد ساده و نا آگاه را فريب ميدهند و به استخدام خود در ميآورند و آن بيچاره ها خيال ميكنند فرمان آن شيّادها ، فرمان امام يا ولى خدا مىباشد !
6 ) ما برخى از افراد ساده لوح را مشاهده كرديم كه در اثر تلقينات اين شيّادان - از روى حسن نيّت - به هرگونه سرقت ، خيانت و جنايت مرتكب
توضيح المسائل (عبادات ومعاملات) (فارسى) — صفحة 352
مساهمون: السيد محمد سعيد الحكيم
ص٣٥٢