مسأله 2258 - بايد سهم هركدام نصف يا ثلث حاصل و مانند اينها باشد و اگر قرار بگذارند كه مثلًا صد من از ميوهها مال مالك و بقيه مال كسى باشد كه كار مىكند ، معامله باطل است .
مسأله 2259 - بايد قرار معامله مساقات را پيش از ظاهر شدن ميوه بگذارند و اگر بعد از ظاهر شدن ميوه و پيش از رسيدن آن قرار بگذارند ، پس اگر كارى مانند آبيارىكه براى تربيت درخت لازم است باقى مانده باشد ، معامله صحيح است و گرنه اشكال دارد ، اگرچه احتياج به كارى مانند چيدن ميوه و نگهدارى آن هم داشته باشد .
مسأله 2260 - معامله مساقات در بوته خربزه و خيار و مانند اينها صحيح نيست .
مسأله 2261 - درختى كه از آب باران يا رطوبت زمين استفاده مىكند و به آبيارى احتياج ندارد ، اگر به كارهاى ديگر مانند بيل زدن و كود دادن محتاج باشد ، معامله مساقات در آن صحيح است در صورتى كه در زياد شدن ميوه يا خوب شدن آن دخالت داشته باشد .
مسأله 2262 - دو نفرى كه مساقات كردهاند ، با رضايت يكديگر مىتوانند معامله را به هم بزنند و نيز اگر در ضمن خواندن صيغهمساقات شرط كنند كه هردو يا يكىاز آنان حقّ به هم زدن معامله را داشته باشد ، مطابق قرارى كه گذاشتهاند ، به هم زدن معامله اشكال ندارد ، بلكه اگر در معامله شرطى كنند و عمل نشود ، كسى كه براىنفع او شرط كردهاند ، مىتواند معامله را به هم بزند .
مسأله 2263 - اگر مالك بميرد ، معامله مساقات به هم نمىخورد و ورثهاش به جاى او هستند .
مسأله 2264 - اگر كسى كه تربيت درختها به او واگذار شده بميرد ، چنانچه در عقد شرط نكرده باشند كه خودش آنها را تربيت كند ورثهاش به جاى او هستند و چنانچه خودشان عمل را انجام ندهند و اجير هم نگيرند ، حاكم شرع از مال ميّت اجير مىگيرد ، و حاصل را بين ورثه ميّت و مالك قسمت مىكند ، و اگر شرط كرده باشند كه خود او درختها را تربيت نمايد ، پس اگر قرار گذاشتهاند كه به ديگرى واگذار نكند ، با مردن او معامله به هم مىخورد ، و اگر قرار نگذاشتهاند مالك مىتواند عقد را به هم بزند يا راضى شود كه ورثه او يا كسى كه آنها اجيرش مىكنند درختها را تربيت نمايند .
رساله توضيح المسائل (فارسى) — صفحة 372
مساهمون: السيد محمد علي العلوي الگرگاني
ص٣٧٢