الطائفه ( شيخ طوسى قدس سره ) در كتاب " غيبت " از مفضّل بن عمر از حضرت صادق عليه السلام روايت كرده كه :
« لا يَطَّلِعُ عَلى مَوْضِعِهِ أَحَدٌ مِنْ وُلْدِهِ وَلا غَيْرِهِ » ؛ « 1 »
« بر مكان ايشان هيچ كس ، حتى فرزندى از فرزندانش اطّلاع ندارد » .
اگرچه اين جمله با قطع نظر از مناقشه بعضى در آن ، بر وجود فرزند براى آن حضرت دلالت دارد ؛ امّا " غيبت نعمانى " اين جمله را چنين روايت كرده است :
« لا يَطَّلِعُ عَلى مَوْضِعِهِ أَحَدٌ مِنْ وَلِيّ وَلا غَيْرِهِ » ؛ « 2 »
« از مكان ايشان هيچ كس حتى دوستدارانشان نيز خبر ندارند » .
با وجود اين اختلاف ، استناد به نقل " غيبت شيخ " اطمينانبخش نيست ؛ بلكه نقل " غيبت نعمانى " از برخى جهات مانند علوّ سند و لفظ حديث معتبرتر به نظر مىرسد .
بعضى از روايات ، مثل خبر " كمال الدين انبارى " و خبر " زين الدين مازندرانى " از جهت غرابت و ضعف ظاهرى كه در متن آنها است ، قابل استناد نمىباشند .
و بعضى ديگر ؛ همچون فقرات برخى از " ادعيه و زيارات " نيز صراحت ندارند و قابل حمل بر عصر ظهور مىباشند . علاوه بر اين ، با فرض قبول دلالت ، متعرّض خصوصيات و تفصيلات نبوده ، فقط به طور اجمال ، اصل متزوّج بودن و فرزند داشتن آن حضرت را بيان مىكنند .
خلاصهء سخن آنكه : اگرچه همسر و فرزند داشتن آن حضرت محتمل است ؛ امّا در بررسى اخبار و احاديث به حديث معتبرى كه موجب اطمينان باشد
هامش
( 1 ) . غيبت شيخ طوسى ، ص 102 .
( 2 ) . منتخب الاثر ، ص 252 .