اخلاق و كردار و رفتار شخص عارف نيز تفاوت دارد .
در حديث است از رسول خدا صلى الله عليه و آله كه فرمود :
« مَنْ عَرَفَ اللَّهَ وَعَظَّمَهُ ، مَنَعَ فاهُ مِنَ الْكَلامِ وَبَطْنَهُ مِنَ الطَّعامِ وَعَنّى نَفْسَهُ بِالصّيامِ وَالْقِيامِ » ؛ « 1 »
« هركس خدا را بشناسد و تعظيم كند ، دهان خود را از كلام ( بيهوده و غير ذكر و اطاعت او ) و شكم خود را از طعام ( حرام و زيادتر از مقدار لازم ) منع مىنمايد و خود را با روزه و ايستادن به نماز و عبادت به زحمت مىاندازد » .
خوف و خشيت ، رضا و تسليم ، توكّل و استقامت ، صبر و شجاعت و خلاصه همه صفات حميده ، ميوهء درخت معرفت و خداشناسى است . هرچه معرفت كاملتر باشد ، اين صفات نيز در انسان كاملتر مىشود . محبّت و دوستى خدا كه از اعظم درجات و متعالىترين مقامات است ، محصول معرفت است ؛ زيرا انسان هركس و هرچيزى را كه دوست مىدارد ، براى اين است كه او را به كمالى از كمالات متصف مىداند ؛ عالم را براى علمش ، بخشنده را براى بخشش ، جميل و زيبا را براى جمال و زيبايىاش ، قادر و توانا را براى قدرت و توانايىاش و رحيم را براى رحمت و مهربانىاش ، و خلاصه هركس را كه دوست مىدارد ، براى اين است كه او را داراى وصفى از كمال مىشمارد . چون حب به كامل و كمال ، فطرى بشر است و برحسب اين فطرت ، وقتى به خدا معرفت پيدا كرد كه كمال مطلق و جامع جميع كمالات و بخشندهء هر كمال به هر صاحب كمال است ، او را دوست خواهد داشت و هرچه را به او تعلق دارد ، از آن جهت كه وابسته به او است ، دوست مىدارد
هامش
( 1 ) . اربعين شيخ بهايى ، ص 10 ، حديث دوم .