و تفسير احاديث « يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا وَقِسْطاً كَما مُلِئَتْ جَوْراً وَظُلْماً » مىپردازيم و نتيجه مىگيريم كه عطف قسط به عدل و ظلم به جور ، به ملاحظه اين است كه تمام ابعاد عدل را در يك آينده درخشان و فرصت مناسب كه نظام امامت استقرار كلى و تمام پيدا مىكند و حكومت جهانى اسلام ، در هر قاره و منطقه ، سراسر گيتى را فرا مىگيرد ، نويد دهند .
اگرچه « يَمْلَأُ الْأَرْضَ عَدْلًا كَما مُلِئَتْ ظُلْماً » هم اين معنى را افاده مىنمايد ؛ امّا در جمله « يَمْلَأُ الْأَرْضَ عِدْلًا وَقِسْطاً كَما مُلِئَتْ جَوْراً وَظُلْماً » كه عدل در برابر جور و قسط در مقابل ظلم قرار گرفته است و قسط به عدل ، و ظلم به جور عطف شده است ، با توجّه به اينكه در عطف بايد از كلمه معطوف معنايى غير از معطوف عليه اراده شده باشد ، استفاده مىشود كه در اين دو جمله ، مراد از عدل ، عدل حاكم و عدل نظام و رژيم است و مراد از جور ، جور نظام و حاكم است . و مراد از قسط ، تقسيم با عدل و توزيع امور مالى و قابل تقسيم بر اساس عدل بوده ، و مراد از ظلم ، نابرابرى در قسمتها و نصيبها است ( به معانى دقيق و صحيح كه قبلًا توضيح داده شد ) .
بنابراين نبايد كسى تصور كند عدل انبيا و عدل اسلام و عدلى كه در زمان ظهور حضرت مهدى عليه السلام به وسيله آن حضرت مستقر مىشود ، فقط عدل روبنايى ، ناقص و يك بعدى است . يا اينكه مختص به يك اقليم و منطقه و مملكت است كه از مرز يك كشور و يك جامعه تجاوز نكند .
چنانكه تذكّر داده شد ، در بسيارى از اين احاديث ، چون قسط در برابر ظلم ، و عدل در برابر جور قرار گرفته است ، استفاده مىشود كه تمام ابعاد عدل در نظر است ، هم عدل حاكم ، هم عدل فكرى و عقيدتى كه زيربناى ابعاد نظام عدل است ، هم عدل اقتصادى و مالى و تقسيم به عدل ، و هم ابعاد ديگر كه اگر همه آنها برقرار شود ، نقاط ضعف اقتصادى ، مالى ، سياسى ، اجتماعى ، فكرى و موجبات واقعى
سلسله مباحث امامت و مهدويت (فارسى) — صفحة 222
مساهمون: الشيخ لطف الله الصافي الگلپايگاني
ص٢٢٢