اوّلًا : ممكن است به همين قرينه عقليه گفته شود كه : مراد از كفارى كه ايمانشان - در يوم الفتح و روزى كه بعض آيات خدا مىآيد - سود نمىدهد ، كفارى است كه از روى عناد و لجاج كفر ورزيده باشند ، به مصداق آيه :
« وَجَحَدُوا بِها وَاسْتَيْقَنَتْها أَنفُسُهُمْ » ؛ « 1 »
« ( وقتى آيات ما بر ايشان نازل شد ) با اينكه در پيش خود به آنها يقين داتشند ( در عين حال ) آنها را انكار كردند » .
كه در هنگام ظهور ايمانشان مثل ايمان فرعون است و پذيرفته نمىشود ؛ امّا كسانى كه به محض ظاهر شدن حقّ بر آنها ايمان مىآورند ، مشمول اين آيات نيستند .
ثانياً : ممكن است ايمان در اين آيات ، به معناى اسلام لسانى و اقرار به شهادتين باشد و مقصود اين است كه ايمان لسانى در صورتى كه با ايمان و تسليم قلبى توام نباشد ، پذيرفته نمىشود ، و اين منافات ندارد با اينكه آن حضرت دين جديد ندارد ، و مأمور است به احكام اسلام عمل نمايد و مثل تمام امّت و ساير ائمه عليهم السلام تابع رسالت حضرت خاتم الانبيا صلى الله عليه و آله مىباشد ؛ زيرا وقتى دين جديد مىشود كه در احكام اسلام اين حكم مذكور نشده باشد ، در حالى كه از اين آيات و آنچه در تفسير آنها رسيده است و آياتى كه راجع به منافقين و احكام آنها است ، فهميده شود كه : موضوع احكامى كه براى منافقين ذكر شده و ترتّب بعض آثار ظاهر مثل " حقن دماء " بر اسلام ظاهرى آنها ، در منافقين قبل از يوم الفتح مىباشد ، و منافقين بعد از آنها حكم ساير كفّار را دارند . البته اين دين جديدى نيست ؛ بلكه عين اسلام است .
هامش
( 1 ) . سوره نمل ، آيه 14 .