درس و دستور زندگى شرافتمندانه و خداپسندانه است . مواقف بىمانند و حساس و استقبال آنان از تيغ ، تير ، شمشير ، مرگ و شهادت ، موقف حبيب ، موقف عابس ، موقف مسلم بن عوسجه ، مواقف آن رجال بىنظير كه خود امام در وصف آنها فرمود : « من اصحابى با وفاتر و نيكوكارتر از اصحاب خود نمىشناسم » « 1 » ، مواقف بنىهاشم ، موقف و بلكه مواقف حضرت ابىالفضل ، موقف حضرت على اكبر و موقف قاسم هر كدام مواقفى است كه تاريخ بشريت به آن افتخار مىنمايد و آيهء كريمهء :
انى اعلم ما لا تعلمون « 2 »
را تفسير مىكند . در اين ميان ، مواقف بانوان هم بزرگ و عظيم بود ؛ همه كوه استقامت و صبر و تحمل ، ذلت ناپذير ، پا برجا ، اميدوار بر غلبهء حق و موفقيت خود و مغلوبيت حقيقى دشمن بودند .
عبرت از سپاه سياه
آن سى هزار يا بيشتر لشكر خون آشام ، اگر چه همهء اصحاب را به شهادت رساندند اما از رخنه در قدرت روحى آنها ناتوان ماندند . اين مواضع براى بشر ، عبرت است بايد در طول قرون و اعصار بگويند و بنويسند ، در مدرسهها و مكتبها اين ايستگاههاى درخشان را بياموزند و درس بدهند تا بشر ، خود و گوهر پاكش را بشناسد و خود را به جيفهء دنيا نفروشد و معناى اين كلام بزرگ علوى را درك كند :
هامش
( 1 ) . اما بعد فأنى لا اعلم اصحاباً اوفى و لا خيراً من اصحابى .
( 2 ) . سورهء بقره ، آيهء 30 .