نماز و ركوع و سجود ) . خداوند به ابراهيم ( ع ) فرموده است كه خانهء او را از بتهايى كه در روزگار جاهلى به جاى او پرستيده مىشدند و بتهاى بشرى كه امروز در آنجا و به نام او مورد پرستش قرار گرفتهاند ، پاك و زدوده سازد .
آيات اين درس - چنان كه به نظر من مىرسد - همان قلّه و اوج اين سوره است ، زيرا از وسيلهء به كرسى نشاندن و استقرار تقوا گفت و گو مىكند ، و حج برترين وسيلهء اين كار است ، و ما پيش از اين شناختهايم كه تقوا والاترين درجات احساس مسئوليّت است .
شرح آيات :
بهشت نعمتهايى است فراگير
[ 23 ] «
إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ
- خدا كسانى را كه ايمان آورده و كارهاى شايسته كردهاند به بهشتهايى كه در آنها نهرها جارى است وارد مىكند . . . » كسانى كه به خدا ايمان راستين و صادقانه آوردهاند ، هم آنانند كه به حق مؤمنند ، و همانانند كه ايمانشان در زندگيشان با اقدام به كارهاى شايسته بازتاب دارد و منعكس و متجلّى مىشود . بهشتهايى كه اينان بدان وارد مىشوند همان ترجمان و انعكاس كردار شايستهء ايشان است و از اين رو كلمهء « جنّات جمع جنّة » به لفظ جمع آمده است ، بدين لحاظ كه كار شايسته درجاتى دارد و براى هر درجهاى بهشتى است خاصّ همان درجه .
«
يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ
- در آنجا با دستبندهايى از طلا و مرواريد آراسته شوند و لباسشان از حرير است . » يعنى به دستبندهاى زرّين آراسته شوند ، همچنين بر سرشان تاج نهند و بر گردنشان مرواريد ناب ارزشمند آويزند و جامههايى سبز از حرير فاخر بپوشند ، و تصوّر اين منظره انسان را مشتاق بهشت مىسازد .
[ 24 ] وانگهى روند آيات به بيان نعمتهاى مادّى اكتفاء نمىكند ، بلكه