[ 20 ] «
يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ
- بدان آب جوشان هر چه در درون شكم دارند و نيز پوستهايشان گداخته مىشود . » « حميم » كه از شدّت حرارت جوشان است ( و همانست كه دربارهء آن گفتهاند سرب ذوب شده باشد ) آنچه را در درون جسم خود دارند از قبيل قلب و جگر سياه و امعاء و احشاء مىگدازد .
[ 21 ] «
وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ
- و براى آنهاست گرزهايى آهنين . » « المقمعة » : ابزارى است كه براى كوفتن به كار مىرود ، فرشتگان آن را بر مىدارند تا بر سر گناهكاران بكوبند .
[ 22 ] «
كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
- هر چه خواهند از آن عذاب ، از آن اندوه بيرون آيند ، بار ديگر آنان را بدان باز گردانند كه : بچشيد عذاب آتش سوزنده را . » با وجود آن كه كافران در دوزخ مىدانند كه اميدى به نجاتشان از آن نيست ، از شدت عذاب مىكوشند كه به سبب اندوه و تيرگى آن از آن بيرون آيند ، و در هر نوبت كه چنين كوششى مىكنند ناكام مىشوند ، و اين به نوبهء خود عذابى روانى براى آنهاست .
بدين سان دامنهء خطاى انديشهء تفويضگرانه ( وانهادگى ) آشكار مىشود كه بر آنند كه خدا در / 42 دنيا و آخرت به بنده يارى نمىكند و اين امر هيچ ربطى به تقدير و تدبير ندارد ، هرگز . . . براستى خداست كه نعمت مىدهد و رهنمايى مىكند و گرامى مىدارد و پاداش مىدهد ، پس به پناهگاه پناهنده شويم و از خشم او به دامان رحمتش بگريزيم و از عذاب او به دو پناه جوييم .
/ 43
[ سوره الحج ( 22 ) : آيات 23 تا 29 ]
إِنَّ اللَّهَ يُدْخِلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ ( 23 )