كسان به كار تو نيايند » « 1 » ، وَلَا تَنَازَعُواْ فَتَفْشَلُواْ وَتَذْهَبَ رِيحُكُمْ ؛ « و هرگز راه اختلاف و تنازع نپوييد كه در اثر تفرقه ترسناك و ضعيف شده و قدرت و عظمت شما نابود خواهد شد » « 2 » ، إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ ؛ « به حقيقت مؤمنان همه برادر يكديگرند پس هميشه بين برادران ايمانى خود صلح دهيد » « 3 » . اين آيات و آيات فراوان ديگر ، انسانها را به اتّحاد و اتّفاق ، كه از مزاياى معنوى جوامع انسانى است ، فرا مىخوانند .
راز آشكار اين اهتمام ، آن است كه افعال مردم ، در عين حال كه بىشمارند ، داراى يك ماهيت هستند و ناگفته پيداست كه گردهمآيى اين افعال ، تأثير و قدرت آن را افزون خواهد كرد ؛ همانطور كه جمع شدن آب در يكجا به مراتب سودمندتر از زمانى است كه در چندين ظرف و به شكل پراكنده جمع شده باشد . اتّحاد افعال نيز موجب ايجاد هستهى ديگرى در جامعه مىشود كه با توجّه به خصوصيات و توانايى مردم ، و نيز عملكرد آنان ، نيروى اجتماعى قدرتمندى را بهوجود مىآورد كه هنگام بروز تعارض و تضاد ، بر توانايىهاى فردى غلبه مىكند . در چنين جامعهى صالحى ، افراد نيز خواه ناخواه فساد نمىكنند . عكس اين مطلب هم صادق است و در جامعهى فاسد ، تربيت اخلاق و غرايز به سرانجام نمىرسند ؛ و اين امر ، اساس وجود يك جامعه است .
به همين دليل ، عقيده داريم كه اسلام مهمترين احكام و قوانين خود مانند : حجّ ، جهاد ، نماز و زكات را بر مبناى جامعه وضع نموده
هامش
( 1 ) . انعام ( 6 ) : 159 .
( 2 ) . انفال ( 8 ) : 46 .
( 3 ) . حجرات ( 49 ) : 10 .