منظور از عبس كيست ؟
س 76 : برخى مىگويند : منظور از عبس در آيه « عَبَسَ وَ تَوَلَّى أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى » « 1 » رسول الله بوده ، آيا اين درست است ؟
ج : باسمه جلت اسمائه
به چند جهت ممكن نيست بگوييم منظور از كسى كه عبوسى كرد ( روى ترش كرد ) پيامبر صلى الله عليه و آله اسلام بود :
استفاده از صيغه غايب عَبَسَ به منزله عدول از صيغه مخاطب يعنى « عَبَستَ » است به معناى « تو روى ترش كردى » كه حاضر و مخاطب است ولى :
1 . خداوند متعال صيغه عَبَسَ را به كار برده كه غايب است و در علم بلاغت عرب ، قاعده است كه اگر فردى حاضر است ولى با صيغه غايب و نه مخاطب درباره او سخن گفته شود به معناى تحقير است . آيا مىتوان تصور كرد كه خداوند متعال نسبت به پيامبر اعظم صلى الله عليه و آله چنين كند ؟ !
2 . هريك از آيات شريفه قرآن دلالت بر ديگرى دارد ( و سياق قرآن چنين است ) و مىبينيم كه در يكى از آيات قرآن مجيد آمده است : « فَبِمَا رَحْمَة مِنَ اللهِ لِنتَ لَهُمْ وَ لَوْ كُنتَ فَظّاً غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِن حَوْلِكَ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَ اسْتَغْفِرْ لَهُمْ » « 2 » .
هامش
( 1 ) . چهره در هم كشيد و روى گرداند كه آن مرد نابينا پيش او آمد : عبس : 1 . .
( 2 ) . پس به بركت رحمت الهى ، با آنان نرمخو و پرمهر شدى و اگر تندخو و سخت دل بودى قطعاً از پيرامون تو پراكنده مىشدند ، پس از آنان در گذر و برايشان آمرزش بخواه ؛ آل عمران : 159 . .