نشاط بيشتر از اين فيض الهى بهرهمند گرديد .
2 - انسجام و اتحاد امت اسلام
يكى از آثار و فوايد مهم حج بُعد سياسى آن است ؛ مراسم حج در عين اين كه يكى از خالصترين عبادات است ، وسيلهء بسيار مؤثرى براى پيشبرد اهداف سياسى اسلام است . اين مراسم باشكوه عامل مؤثرى براى وحدت صفوف مسلمانان و اتحاد بين آنها بوده و وسيلهاى است براى انتقال صحيح اخبار سياسى كشورهاى اسلامى و شكستن زنجيرهاى اسارت و استعمار و آزاد ساختن مسلمانان از چنگال مستكبران ؛ در حقيقت روح عبادت و توجه به خدا با روح سياست و توجه به بندگان خدا در اين مراسم درآميختهاند .
در برخى از احاديث حج به عنوان جهاد افراد ضعيف قلمداد گشته است « 1 » ؛ جهادى كه حتى پيرمردان و پيرزنان ناتوان با حضور در صحنهء آن مىتوانند شكوه و عظمت امت اسلامى را منعكس ساخته و با حلقههاى تودرتوى نمازگزاران گرد خانهء خدا و سردادن آواى وحدت و تكبير پشت دشمنان اسلام را بلرزانند . پس لازم است مسلمانان در موسم حج به جاى اختلاف و پراكندگى و درگيريهاى فرقهاى ، با هم تفاهم نموده و راههاى تقويت دين و غلبهء بر دشمنان را بررسى نمايند .
3 - نشر معارف اسلام
از ديگر فوايد حج بُعد فرهنگى و علمى آن است ؛ ارتباط قشرهاى
هامش
( 1 ) - وسايل الشيعه ، ج 11 ، ص 12 ، حديث 14