و غرور را در خود از بين برده و خود را به زيور تواضع و فروتنى مزيّن نماييم ؛ چرا كه تكبر و خود بزرگبينى شايستهء فرزندان آدم نيست و از صفات و روحيات شيطانى است .
نشايد بنىآدمِ خاكزاد * كه در سر كُند كبر و تندى و باد
ترا با چنين گرمى و سركشى * نپندارم از خاكى ، از آتشى « 1 »
حضرت على عليه السلام در خطبهء قاصعهء نهجالبلاغة به هنگام نكوهش كبر و غرور چنين مىفرمايد : « پند و عبرت گيريد از آنچه خداوند با ابليس رفتار كرد ، در آن هنگام كه اعمال و عبادات طولانى خود را كه شش هزار سال بندگى خدا كرده بود به خاطر ساعتى تكبر ورزيدن بر باد داد . با اين حال چه كسى بعد از ابليس مىتواند از كيفر خداوند در برابر انجام همان معصيت مصون و محفوظ بماند ؟ نه ! هرگز ممكن نيست خداوند انسانى را به بهشت بفرستد در برابر كارى كه به خاطر آن فرشتهاى را از بهشت رانده است ، حكم خداوند در برابر اهل آسمان و زمين يكى است . » « 2 » حضرت على عليه السلام مىفرمايند :
« مَن تَكبَّرَ عَلَى النَّاسِ ذَلَّ » « 3 »
يعنى : كسى كه بر مردم تكبر نموده و فخر بفروشد خوار و ذليل مىگردد .
نقطهء مقابل تكبر تواضع و فروتنى است كه ارزش و مقام انسان را نزد خداوند و مردم بالا مىبرد ، انسان متواضع محبوب دلهاست . يكى از علتهاى پيشرفت اسلام تواضع پيشوايان معصوم عليهم السلام و ياوران حقيقى آنها بود ؛ پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم خود مانند ديگر مردم در كارهاى دسته جمعى
هامش
( 1 ) - گلستان ، باب هشتم در آداب صحبت ، ص 264 ، شماره 21
( 2 ) - نهج البلاغه ، بخش خطبهها ، خطبهء 192 ، ص 211
( 3 ) - بحار الانوار ، ج 1 ، ص 160 ، حديث 50