زندگى آن حضرت را خدمت شما عرض مىكنم .
حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام فرزند حضرت امام هادى عليه السلام است . حضرت امام هادى عليه السلام در سال 234 ه . ق . به دستور متوكل از مدينه به سامراء تبعيد شد . علت تبعيد ايشان اين بود كه يكى از عمو زادگان ايشان در نامهاى به خليفهء وقت ، نوشت كه محبوبيت امام هادى عليه السلام در بين مردم ، به طور مرتب در حال گسترش است و مردم هر روز بيشتر به امامتِ ايشان روى مىآورند .
متوكل هم وقتى اين نامه را خواند ، دستور داد كه حضرت امام هادى عليه السلام را تبعيد كنند .
در سال 234 ه . ق . ايشان را به بغداد آوردند .
در نزديكى بغداد ، شهركى به نام « ياسره » بود كه افراد عابد و زاهد در آن سكونت داشتند .
دوستداران اهلبيت وقتى شنيدند كه امام هادى عليه السلام را به ياسره مىآورند ، در آنجا به استقبال كاروان ايشان رفتند . ايشان را در ياسره پياده كردند و آن روز ايشان را در آنجا نگه داشتند .
در آن سفر ، يحيى بن هرسمه همراه با امام هادى عليه السلام بود . وقتى محبّان اهلبيت در ياسره از امام هادى عليه السلام استقبال كردند ، اين خبر را به اطلاع اسحاق بن ابراهيم ، والى بغداد رسانيدند و به وى گفتند : بودنِ امام هادى عليه السلام در ياسره به صلاح نيست .
اسحاق بن ابراهيم ، خود به ياسره آمد .
امام هادى عليه السلام را از ياسره بُرد و مخفيانه وارد بغداد كرد . او به صورت پنهانى ، حضرت را در بغداد نگاه داشت و پاسى از شب گذشته ، ايشان را مخفيانه روانهء سامراء كرد .
متوكل خود نيز در سامراء زندگى مىكرد و در همين شهر ، امام هادى عليه السلام را به صورت تخت الحفظ نگهدارى كردند . امام هادى عليه السلام در سامراء با دشوارى و سختىِ فراوان زندگى مىكرد ، تا اينكه در سال 247 ه . ق . پسر متوكل عليه پدرش كودتا كرد و پدرش را به قتل رسانيد و خود خليفه شد .
پس از تغيير خليفه نيز وضعيت امام هادى عليه السلام تغييرى نكرد و ايشان همچنان به سختى تحتِ نظر بود . سرانجام در ماه جمادى الاولى يا جمادى الأُخرى در سال 254 ه . ق . ايشان را با سَم به شهادت رسانيدند .
امام حسن عسكرى عليه السلام در سال 232 ه . ق . دو سال قبل از تبعيد پدرش امام هادى عليه السلام متولد شده بود . نام مادر ايشان بر اساس اختلاف نظرهاى تاريخى كه وجود دارد ، « سمانه » يا « اسماء » و يا « سوسن » بوده است .
كنيهء امام حسن عسكرى عليه السلام ابو محمد است . لقبهاى ايشان نيز التّقى ، النّقى ، الخالص و العسكرى است . دوران حيات ايشان ، مصادف با حكومت سه نفر از خلفاى بنى عباس بوده است كه هر سهء آنها بسيار سنگدل بودهاند . آخرينِ اين سه نفر ، المعتمد است . وى حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام را با زهر مسموم كرد و به شهادت رسانيد .
امام حسن عسكرى عليه السلام در روز هشتم ماه ربيع الاول سال 260 ه . ق . از دنيا رفتند و در منزل خود ، در كنار امام هادى عليه السلام دفن گرديدند . برخى از مورخان ، روز شهادت ايشان را روز چهارشنبه و برخى ديگر ، روز جمعه نقل كردهاند .
حضرت امام حسن عسكرى عليه السلام صد و ده نفر شاگرد و صحابى داشته است كه به طور مخفيانه خدمت ايشان مىرسيدند . ملاقاتهاى شاگردانِ ايشان با آن حضرت ، آن قدر مخفيانه بوده كه در مورد برخى افراد اصلًا شاگردىِ آنها در مكتب امام حسن عسكرى عليه السلام مورد ترديدِ جدّى قرار گفته است .
دانشمندان علم رجال مىگويند رفت و
همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — صفحة 809
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٨٠٩