قلم خودشان و يا به قلم شاگردانِ ايشان به رشتهء تحرير در آمده است .
در دهههاى اخير و پس از صاحب جواهر ، هيچ فقيهى فرصت و توفيقِ آن را نيافته است كه يك دورهء فقه را به طور استدلالى تدريس نمايد . در علم اصول نيز ايشان استاد بسيار بزرگى بود و مسائل مشكل علم اصول را به سادگى و بدون هيچ مشكلِ فكرى بيان مىنمود .
در علم رجال ، ايشان كتاب بزرگ معجم الرجال را به رشتهء تحرير در آورده است .
اين كتاب ، بسيار ارزشمند و بزرگ است .
ايشان در علم تفسير ، تنها موفق شدند يك جلد از كتاب البيان را به رشتهء تحرير در آورند .
اكنون اين شخصيتِ بزرگ كه مقام علمى و معنوىِ بسيار والايى داشت ، از دستِ ما رفته است . ايشان از نظر مظلوميت نيز در بين مراجع ، بى نظير بود . فشارى كه در دورهء حكومت صدام بر ايشان وارد شد ، بر هيچ كس وارد نشد . به خانهء ايشان حمله كردند .
ياران ايشان را كشتند . فرزندان ايشان را به اسارت بردند . تا مىتوانستند ايشان را اذيّت كردند و به ايشان اهانت نمودند .
حتى هنگامى كه ايشان دار فانى را وداع گفتند ، اجازهء تشييع جنازهء ايشان را ندادند .
كدام مرجع تقليدى با چنين مظلوميّتى دفن شده است ؟
نكتهاى كه من مىخواهم خدمتتان عرض كنم ، اين است كه گاهى اوقات ، ممكن است انسان نقاطِ ضعفى داشته باشد و اشتباهاتى را مرتكب شود . در اين صورت ، انسان بايد تلاش كند كه تا حدّ امكان ، اشتباهاتِ خود را جبران كند .
از جملهء اشتباهات ، اشتباهاتى بود كه بعضى از افراد در مورد حضرت آيت اللّه العظمى خوئى مرتكب شدند . تا آنجا كه حتى اكنون كه مسئولان بزرگِ ما ، مقام معظّم رهبرى ، مراجع عاليقدر ، حوزههاى علميّه ، هيئت دولت و علماى بزرگ از آقاى خوئى تجليل مىكنند ، برخى هنوز نسبت به شخصيّت ايشان ، شبهه دارند .
بايد به اين نكته توجه داشته باشيم كه در طول تاريخ ، گاه بزرگان دين در موقعيتهايى قرار مىگيرند كه براى ديگران قابل فهم نيست . هنگامى كه امام حسن عليه السلام با معاويه صلح كرد ، افراد تندرو به ايشان مراجعه كردند و خطاب به ايشان گفتند : « السَّلامُ عَلَيْكَ يا مُذِلَّ الْمُؤْمِنينَ » « 1 » يعنى شما راه حضرت على عليه السلام را رها كردى . با معاويه كنار آمدى و صلحنامه را امضا كردى و آبروى شيعيان را بر باد دادى .
اين حرفها را به امام حسن عليه السلام مىزدند .
در حالى كه پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده بود :
« ابْناىَ هذانِ امامانِ قاما اوْ قَعَدا . » « 2 »
اين دو فرزند من ( امام حسن و امام حسين ) هر دو امام هستند چه قيام كنند و چه قيام نكنند .
با وجود اينكه امام حسين عليه السلام در همان زمان مىفرمود هر چه امام حسن عليه السلام بفرمايد ، درست است ، بعضىها چنين اهانتهايى به امام حسن عليه السلام مىكردند . گاهى اوقات ، اين گونه صحنههاى تاريخ ، قابل درك نيست .
در مورد حضرت آيت اللّه العظمى خوئى نيز برخى افراد مىروند و مىگردند تا جملهاى از حضرت امام خمينى را براى تضعيفِ ايشان پيدا كنند . اگر حضرت امام در زمانى جملهاى فرموده باشند ، مگر حضرت امام در هنگام درگذشتِ آقا جمال فرزند حضرت آيت اللّه خوئى ، آن اطلاعيّهء بلند را
هامش
( 1 ) - « سلام بر تو اى ذليل كنندهء مؤمنان ! »
( 2 ) - ر . ك : مجلسى ، محمدباقر ، بحار الانوار ، ج 35 ، باب 7 ، روايت 1 ، ص 226 .