مبارزه با فقر و گرانى است .
آياتى كه در اولِ بحثْ برايتان تلاوت كردم ، در بارهء همين موضوع هستند و تعبير بسيار عجيبى دارند . آن آيات مىگويند :
« فَلَا اقْتَحَمَ الْعَقَبَةَ » ، يعنى كسى از اين عقبه رد نشده است . كسى نمىتواند از اين مانع رد شود ؛ زيرا مانع بسيار مشكل و بزرگى است و حتماً هم بايد از سرِ راه برداشته شود .
اين مانع بزرگ ، بردهها و فقيران و يتيمانِ جامعه هستند . جامعهاى كه عدهاى از مردمِ آن برده باشند ، فقير و خاكنشين و پا برهنه و گرسنه باشند ، يتيم و درمانده باشند ، خواه فقيران و اغنيا با هم خويشاوند باشند يا نباشند ، چنين جامعهاى از نظر اسلامى يك بناى ويرانه است . چنين جمعيتى را نمىتوان يك جامعهء اسلامى ناميد . در جامعهء اسلامى ، اين مشكلات بايد حل و بر طرف شوند .
اخيراً مشكل گرانى براى مردم بسيار مطرح شده است . در مورد گرانى ، بايد به چند نكته توجه كرد . اول اين كه : كجاى دنيا تورم و گرانى وجود ندارد ؟
آن طور كه مىگويند ، در برخى از كشورها مانند آرژانتين ، تورم و گرانى بسيار بيش از ايران است .
اخبار و اطلاعاتى كه در بارهء شدتِ گرانى و تورم در همين كشورِ همسايهء خودمان ، تركيه ارائه مىشود ، بسيار حيرتآور است .
خلاصهء مطلب اين كه اولين نكتهاى كه بايد در نظر داشته باشيم ، آن است كه : تورم يك پديدهء اجتماعىِ جهانى است و تنها خاصّ ايران نيست .
هنگامى كه در جامعه ، گرانى وجود دارد ، اگر توزيع درآمد به گونهاى باشد كه سطح درآمدهاى مردم بالا باشد و فقر مطلق در جامعه وجود نداشته باشد ، در اين صورتْ گرانى چندان فاجعهء بزرگى نيست .
اما اگر در جامعه ، فقر مطلقْ وجود داشته باشد ، يعنى بعضى از مردم ، حتى درآمد كافى براى تأمين ضروريات زندگى هم نداشته باشند ، در اين صورتْ وقوع گرانىِ سرسامآور در چنين جامعهاى ، يك فاجعه و مصيبتِ بزرگ است .
گرانى يك پديدهء اقتصادى - اجتماعى است كه علتها و پيامدهايى دارد . راههايى هم براى مبارزه با آن وجود دارد . براى مبارزه با گرانى بايد از طريق راههاى علمى وارد شد تا بتوان به موفقيت رسيد و جامعه را از پيامدهاى گرانى بر حذر داشت .
من اين بحث را براى ارائهء راهكارهاى حلّ مشكل تورم ، مطرح نكردم . حلّ تورم ، يك بحث علمىِ اقتصادى است كه بايد در جاى متناسب با خودش مطرح شود نه در اينجا . من اين بحث را براى بيان چند نكتهء كلى كه خدمتتان عرض خواهم كرد ، مطرح نمودهام . اين نكته را هم اضافه كنم كه تورم ، مشكل سادهاى نيست كه اگر چند نفر دور هم بنشينند و جلسه بگيرند ، بتوانند در عرضِ يك شبْ آن را حل نمايند .
هدف من اين است كه چند نكتهاى در بارهء دامن زدن به مشكلاتِ ناشى از تورم خدمتتان عرض كنم .
ما قصد داريم كه انشاءالله فقر مطلق را از جامعهء خود ريشه كن كنيم اما متأسفانه هنوز نتوانستهايم . تورم و گرانى در كشور ما وجود دارد . در عين حال ، ما مىبينيم كه گاهى اوقات ، خودمان ناشيانه به مشكلاتِ ناشى از تورم ، دامن مىزنيم . ما چه كار بايد بكنيم كه به مشكلات ناشى از تورم ، دامن زده نشود ؟
من چند نكته در اين باره خدمتتان عرض كنم .
ادعاى من اين نيست كه اگر ما اين نكات را رعايت كنيم ، تورم به طور كامل و صد در صد بر طرف مىشود ؛ بلكه مىگويم : اگر اين نكات را رعايت كنيم ، مشكلات ناشى از تورمْ مهار مىشوند ، از شدتِ آنها كاسته مىشود و جامعه را به حدّ انفجار نمىكشانند .
اميدوارم با رعايت اين نكات ، مردم از گرفتارى در چنگال نرخ تورمِ روز افزون نجات پيدا كنند .
همه مىدانيم كه كشور ما از نظر اقتصادى وابسته است ؛ زيرا ما نيازمند خريد گندم ، سويا ، نفت سفيد و بسيارى از كالاهاى ديگر از خارج هستيم .
كشور ما ، يكى از كشورهاى جهان سوم است . در كشورهاى جهان سوم ، قسمتى از تورم و گرانى ، وارداتى و ناشى از عوامل خارجى است . كشورهاى پيشرفتهء صنعتى و سرمايهدار نيز با مشكلات اقتصادى مواجه هستند و گاهى در مشكلات اقتصادى گرفتار مىشوند . اما آنها چون ميدان مانور دارند ، گرانى و مشكلات اقتصادىِ خود را به كشورهاى وابسته صادر مىكنند .
در نتيجه ، كشورهاى وابسته در آتشِ مشكلات اقتصادى مىسوزند تا كشورهاى سرمايهدار و پيشرفته بتوانند يك زندگى مرفه داشته باشند . كشور ما هم جزو كشورهايى است كه از نظر اقتصادى وابسته است . بنا بر اين مقدارى از مشكلات اقتصادى و گرانى در جامعهء ما وارداتى است ؛ زيرا وابسته به خارج هستيم و ناچاريم براى خريد كالا دست به سوى آنها دراز كنيم ، چون خودكفا نيستيم .
پس كشورهاى ثروتمند و صنعتى همراه با صادرات ماشينآلات و گندم و سويا ، مشكلات اقتصادى و تورمِ خود را هم به كشورهاى وابسته از جمله كشور ما ، صادر مىكنند و ما و امثال ما بايد بار مشكلاتِ آنها را هم به دوش بگيريم . كشور تركيه كه به اين روزِ سياه افتاده ، نيز علتش اين است كه يك كشور وابسته است .
اگر ما بخواهيم تنها از راه افزايش توليد ، تورم را بر طرف كنيم ، اين امر نياز به مقدمات فراوان و زمان طولانى دارد . پس چه بايد كرد ؟
به نظر من ، يكى از راههاى مهار مشكلِ تورم ، كاهش وابستگى اقتصادى كشور از طريق مصرف نكردن و وارد نكردنِ كالاهاى لوكس و تجملىِ خارجى است ؛ زيرا كالاهاى لوكس خارجى نقشِ فراوانى در بزرگ كردنِ
همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — صفحة 674
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٦٧٤