حوزهء علميهء نجف از نظر استاد ، غناى بسيار داشت ؛ از اين رو تحصيل در اين حوزهء مبارك ، از نظر علمى براى معظّم له بسيار پر بار و گرانقدر بود . اشتياق روحى و پشتكار علمى ايشان سبب شد تا خيلى زود به يكى از چهرههاى شناخته شده در ميان طلبههاى جوان نجف تبديل شود .
در هنگام اقامت ايشان در عراق ، مردم اين كشور عليه صالح جابر كه فردى متمايل به انگليس بود ، قيام كردند . در نتيجه در عراق ، انقلابى خونين آغاز شد . ايشان نيز براى اولين بار با انقلاب عراق آشنا شد و فعّالانه در آن شركت نمود . در درگيرىهاى انقلاب عراق ، دو بار نزديك بود كه ايشان مورد اصابت گلوله قرار گيرد ، اما بالاخره مردم پيروز شدند و صالح جابر را ساقط كردند .
ايشان دو سال در حوزهء علميهء نجف تحصيل نمود ولى پس از آن ، پدر معظّم له در ايران به شدت بيمار شد و ايشان مجبور گرديد به رغم تمايل شديد به ادامهء تحصيل در حوزهء علميهء نجف ، به ايران باز گردد .
حضرت آيت اللَّه العظمى موسوى اردبيلى بار ديگر از نجف به حوزهء علميهء قم باز گشتند . در حوزهء علميهء قم ، ايشان در درس خارج حضرت آيت اللَّه العظمى بروجردى ، حضرت آيت اللَّه العظمى سيد محمد داماد و حضرت آيت اللَّه العظمى حجّت و درس اسفار حضرت آيت اللَّه علامه طباطبايى حاضر مىشدند . در همان هنگام ، ايشان كتابهاى رسائل ، مكاسب ، منظومه و . . . را نيز تدريس مىفرمودند .
در حوزهء علميهء قم در روزهاى پنج شنبه ، ايشان به اتفاق حضرات آيات موسى صدر ، موسى شبيرى زنجانى ، مشكينى ، سيد اسماعيل زنجانى ، احمدى ميانجى ، سيد مهدى روحانى ، شهيد بهشتى و آذرى قمى جلسهء بسيار مفيدى در زمينهء تفسير قرآن تشكيل مىدادند .
ايشان همچنين به اتفاق چند تن ديگر از استادان حوزه ، مجلهء « مكتب اسلام » را بنيانگذارى كردند و بحثهايى از قرآن را در آن مجله به رشتهء تحرير در آوردند .
همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — صفحة پيشگفتار 8
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
صپيشگفتار ٨