از يك سو روحانيت و حوزهء علميهء قم و از سوى ديگر طرفداران كنگرهء صلح صفآرايى كرده بودند . حضرت آيت اللَّه موسوى اردبيلى نيز در اين تظاهرات شركت داشتند . در اين تظاهرات ، درگيرى شدت يافت و فردى به نام سيد عبد الكريم يزدى كه در كنار معظّم له ايستاده بود ، مورد اصابت گلوله قرار گرفت و كشته شد .
در نتيجهء اين حادثه ، به اشتباه چنين تصور شد كه مقتولْ حضرت آيت اللَّه موسوى اردبيلى بوده است و شايعهء شهادتِ ايشان به سرعت در قم پراكنده گرديد .
در آن سالها ، ايشان در ماه مبارك رمضان براى تبليغ معارف اسلامى به شهرستان اروميه مىرفتند . معظّم له در سخنرانىهاى خود از هر فرصتى براى افشاى رژيم ستمگر پهلوى بهره مىجستند . از اين رو ، با دو تن از امراى ارتش در اروميه به نامهاى كمال شفقت و همچنين هاشمىنژاد و نصرت الملك ملكى - استاندار وقت اروميه - درگيرىهاى شديدى داشتند به طورى كه در يك نوبتْ هاشمىنژاد با هفتتير خويش ايشان را تهديد به قتل نمود .
هنگامى كه آمريكايىها شروع به ساختن يك مدرسهء آمريكايى در اروميه كردند ، درگيرى ايشان با مأموران رژيم شاه در اروميه اوج گرفت . حضرت آيت اللَّه العظمى موسوى اردبيلى كه تأسيس مدرسهء آمريكايى در اروميه را توطئهاى خطرناك بر ضدّ دين و اعتقادات و فرهنگ مردم مىدانستند ، آشكارا بر بالاى منبر عليه آن سخنرانى نمودند و آن را يك « دام » ناميدند و به مردم دستور دادند كه آن را تخريب كنند .
ايشان در سال 1338 ش . از ناحيه غدهء تيروئيد سخت بيمار شدند . پزشكان به معظّم له توصيه نمودند كه محلّ زندگى خود را تغيير دهند . از اين رو ايشان به اجبار در سال 1381 ق . با موافقت حضرت آيت اللَّه العظمى بروجردى ، براى معالجه از قم به اردبيل عزيمت فرمودند .
با توجه به شخصيّت علمى و روحانى معظّم له ، عزيمت ايشان به اردبيل و آغاز فعّاليّتهاى فرهنگى در آن شهرستان ، زمينهساز تحول فرهنگى عميق در آن منطقه شد .
همپاى انقلاب (خطبه هاى نماز جمعه) (فارسى) — صفحة پيشگفتار 10
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
صپيشگفتار ١٠