غير و ديگر . هر دو معنا در آيه ممكن است و اساساً اين آيه از آيات متشابه قرآن است .
اگر دون را به معناى نازل بگيريم معناى آيه اين مىشود كه دو بهشت متنزل و درجه دو نيز وجود دارد . در اينجا خداوند نفرموده است كه اين دو بهشتِ پايينتر به چه كسانى تعلق ميگيرد . مفسران بر اساس آيات ديگر قرآن گفتهاند كه آن دو بهشت متعلق به خائفان و سابقون است و اين دو بهشت متعلق به اصحاب الميمنه است . اصحاب المشئمه نيز كه اصلًا بهشت ندارند . بسيارى از مفسران و از جمله سيد قطب « 1 » چنين نظرى دارند .
اما در الميزان « 2 » و التحرير و التنوير « 3 » ، معناى دوم نيز احتمال داده شده است . بر اساس اين احتمال ، معناى آيه اين است كه دو بهشت با آن اوصاف آن چنانى به خائفان پاداش ميدهند و باز دو بهشت ديگر نيز با همان اوصاف به خائفان ميدهند ؛ يعنى پاداش خائفان مضاعف مىشود و هر چهار بهشت مربوط به خائفان است . در اين آيه هيچ قرينهاى وجود ندارد كه دون را به معناى غير و ديگر بگيريم ، يا به معناى نازل و كم ارزش و به همين جهت ، اين آيه از آيات متشابه است .
اگر تفسير اول را قبول كنيم ، ناچاريم اوصاف بعد را بهگونهاى معنا كنيم كه دو بهشت پايينتر و كمارزشتر از دو بهشت اول را ترسيم كنند و اين امرى است مشكل . آيات بعدى ميفرمايند :
هامش
( 1 ) . سيد قطب ، فى ظلال القرآن ، جزء 27 ، ص 127 .
( 2 ) . طباطبائى ، الميزان ، ج 19 ، ص 110 .
( 3 ) . ابن عاشور ، التحرير و التنوير ، ج 27 ، ص 252 .