تَتَّقُونَ . « 1 » يا مورد رحمت الهى قرار گيرند لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ . « 2 »
با اين وجود بسيارى از معانى آن بر اهل تحقيق پوشيده است تا چه رسد به مردم عادى . حضرت على ( ع ) مىفرمايد :
« وان القرآن ظاهره انيق وباطنُه عميق . . . لا تَفني عَجائبهُ ولا تَنقضي غرائبهُ » « 3 » ؛ همانا قرآن ظاهرى زيبا و باطنى عميق دارد . . . مطالب شگفتآور و اسرار نهفته آن پايان نمىيابد .
همانطوركه گفته شد كليت قرآن قابل فهم براى مردم است ، با اين تفاوت كه هر كسى با توجه به درك و معرفت و سعه وجودى خود از آن بهرهبردارى مىكند . حضرت امام على ( ع ) راجع به كتاب خداوند و نوع درك مردم مىفرمايد :
« كتابُ الله عَزوجَل عَلي اربَعةِ اشياءِ : علي العبارة والاشارةِ واللَطائف وَالحَقايقِ ؛ فالعبارة للعوامِ ، والاشارةُ لِلخَواصِ ، واللطائِفُ لِلاولياءِ والحقايقُ للانبياءِ » . « 4 »
بنابراين فهم افراد مختلف نسبت به درك آيات بسيار متفاوت است و كنه و حقيقت قرآن براى نبى و اهل بيت ( ع ) امكان دارد ، هر چند عوام هم به اندازه درك خود از آن استفاده مىكنند ، پس براى درك حقيقت قرآن
هامش
( 1 ) . سوره اعراف ، آيه 171 .
( 2 ) . همان ، آيه 204 .
( 3 ) . نهج البلاغه ، خطبه 18 .
( 4 ) . ابن جمهور ، عوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 105 ؛ مجلسى ، بحارالانوار ، ج 75 ، ص 278 .