ب . معادن زير زمينى .
ج . جنگلها .
د . زمينهايى كه بدون جنگ به دست حكومت مسلمانان بيفتد و درزمان نزول آيه اول سوره انفال ، احيا نشده باشد .
ه - . اموال و ثروتهاى كلان پادشاهان ؛ مانند قصرها ، كاخها ، باغها ، زينتآلات ، جواهرات و . . . كه در جنگها به دست مسلمانان افتاده باشد .
و . هر چيزى كه صاحب نداشته باشد .
3 . تصرف و بهرهگيرى از انفال در زمان حضور امام ( ع ) نياز به اجازه وى دارد و بدون اذن و اجازه او تصرف در آن جايز نيست ، و در زمان غيبت و وجود حكومت ظلم وجور با اذن عمومى ائمه عليهم السلام تصرف در آنها جايز است .
سؤالى كه در اين جا پيش مىآيد اين است كه آيا تصرف و بهرهبردارى از انفال در زمان غيبت امام ( ع ) و تشكيل حكومت اسلامى ، نياز به اذن خاص حاكم اسلامى دارد يا همان اذن عمومى از جانب ائمه ( ع ) كافيست ؟
گرچه اين فرض در كتب فقهى با صراحت مطرح نشده و فتواى فقهاء روشن نيست ، ولى مىتوان به طور قطع و اطمينان ادعا نمود كه اين صورت هم حكمش مانند حكم زمان حضور است ؛ به جهت اين كه اگر ثروتهاى عمومى در هنگام تشكيل حكومت حق اسلامى در اختيار حكومت اسلامى نباشد ، اداره امور و نظام مملكت مختل شده و به سقوط و شكست منجر مىشود و اين چيزى نيست كه بتوان در آن
در پرتو وحى (فارسى) — صفحة 360
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣٦٠