جاهل مقصّر باشد ، بنا بر اقوى و اگر جاهل قاصر باشد ، بنا بر احتياط روزهاش باطل است و قضا دارد ؛ ولى كفّاره ندارد ، مگر اين كه جاهل مقصّر ملتفت باشد ؛ يعنى در ياد گرفتن مسأله كوتاهى كرده باشد و در موقع عمل احتمال بطلان روزه را نيز بدهد كه در اين صورت كفّاره را هم بايد بدهد . همچنين اگر بداند كه كارى حرام است ، ولى نداند كه باعث ابطال روزه مىشود يا نه و مرتكب آن شود و آن فعل حرام ، مبطل روزه باشد ، احتياطاً كفّاره هم بر او واجب مىشود .
[ 1246 ] سؤال 138 : اگر شخصى روزى را كه مردّد بين آخر شعبان و اول رمضان است ، افطار كند ، از نظر قضا و كفّاره چه حكمى دارد ؟ اگر روزى را كه مردّد بين آخر رمضان و اول شوال است ، افطار كند ، حكمش چيست ؟
پاسخ : اگر كسى شك كند كه امروز ، آخر ماه شعبان است يا اول ماه رمضان و افطار كند ، چنانچه بعداً معلوم شود اول ماه رمضان بوده است ، فقط قضا دارد و اگر معلوم شود آخر ماه شعبان بوده و يا به حالت شك باقى بماند و معلوم نشود كه آخر شعبان بوده يا اول رمضان ، قضا و كفّاره ندارد و اگر شك كند كه آخر ماه رمضان است يا اول شوال و افطار كند و بعداً معلوم شود كه آخر ماه رمضان بوده است و يا به حالت شك بماند و معلوم نشود كه آخر رمضان بوده يا اول شوال ، قضا و كفّاره لازم است و اگر معلوم شود كه اول شوال بوده ، چيزى از قضا و كفّاره بر عهدهء او نيست ، اگرچه احتياط مستحب دادن كفّاره است .
[ 1247 ] سؤال 139 : كسى در شب ماه رمضان چيزى مىخورد كه مىداند موجب قى كردن در فردا مىشود ، روزهاش از جهت قضا و كفّاره چگونه است ؟
پاسخ : در مفروض سؤال ، بنا بر احتياط قضا بر او واجب است ؛ ولى كفّاره ندارد ؛ اما اگر پس از خوردن ، اين مطلب را فراموش كند و قصد روزه كند و فردا نيز قى نكند ، روزهاش صحيح است .
استفتائات (فارسى) — صفحة 319
مساهمون: السيد عبد الكريم الموسوي الاردبيلي
ص٣١٩