جناب آقاى قائنى درخواست مى كنيم راجع به اين موضوع و اين عنوان مسئله سخن گفته و بيان كنند كه مقصود ايشان از اقتضا و فعليت چيست و آيا اقتضا و فعليت در اين عنوان قسيم يكديگر هستند و يا قابل بازگشت به يك ديگر مىباشند ؟ و آيا اين نظريهاى كه ايشان ارائه كردهاند در كلام بزرگان و لو به صورت اجمالى براى نخستين بار در اين شكل مطرح شده است ؟
استاد قائنى
بسم الله الرحمن الرحيم
اصطلاح اقتضائيّت و فعليّت در احكام در كلمات بزرگان تكرار شده است اما به معانى مختلف و آنچه مقصود ما از اين اصطلاح است گرچه ممكن است تناسب با برخى از موارد از اصطلاح اين بزرگان داشته باشد ، اما در حقيقت متفاوت است .
فعليت و اقتضا به معانى مختلف در اصطلاح به كار رفته است ، از جمله حكم اقتضائى در مقابل حكم فعلى كه منظور ، وجود مقتضى براى حكم ، اما با فرض وجود مقتضى علم به آن حكم ، منشأ فعليّت حكم نخواهد بود ، اين فعلى و اقتضائى ، اصطلاحى است از مرحوم آخوند خراسانى كه در بحث جمع بين حكم واقعى و ظاهرى مطرح كرده و در واقع احكامى است كه حتى علم به آنها ، منشأ فعليت آنها نيست ، چرا كه اينها اقتضائى هستند ، بلكه فعليت اين احكام مُحَّول به عصر ظهور حضرت بقيه الله سلام الله عليه است و از برخى روايات
نشست هاى علمى مركز فقهى أئمه أطهار (ع) (فارسى) — صفحة 90
مساهمون: مركز فقه الأئمة الأطهار ( ع )
ص٩٠