نمىشود ، مگر اينكه ما بگوئيم اصلًا اين اشكال تكليفى ندارد ، كما اينكه بعضى از فقها گفتند .
دبير علمى
پرسشى كه از جناب آقاى دكتر علوى مىكنيم اين است كه وضعيت قوانين و رويهى دادگاهها در اين ارتباط چيست ؟ آيا مطابق با فقه هست يا نه ؟ اگر نيست اينها را توجيه كنيد .
دكتر علوى
هنوز بحث عمده فقه ما انجام نشده است ، البته بحث قانونىاش را اگر فرصت بود عرض مىكنم ، آنچه كه بحث عمده است بحث تشخيص مادر است ، همانطور كه فرمودند ما بايد در موردى كه جريان توليد مثل با دخالت شخص ثالثى انجام بگيرد مشخص كنيم مادر چه كسى است ؟ البته همانطور كه فرمودند و درست هم هست ، ما بايد ببينيم كه مفهوم لغوى ام يا مادر يا ملاك مادر بودن چيست ؟ مستحضريد كه فتاواى شرعيه منزّل بر مفاهيم عرفيه است اما منزل بر مفاهيم عرفيهى زمان نزول آيات و صدور روايات است يعنى آنچه را كه اهل عرف آن زمان متبادر به ذهنشان بود ، موضوع حكم شرعى است نه آنچه را كه تغيير در مفهوم در اثر يا گذر زمان ايجاد مىشود . معناى مستحدث ، موضوع حكم شرعى نيست همانطورى كه فقها در
نشست هاى علمى مركز فقهى أئمه أطهار (ع) (فارسى) — صفحة 72
مساهمون: مركز فقه الأئمة الأطهار ( ع )
ص٧٢