باليدهاند . و به تصريح قرآن و به تأييد روايات ، اجابت دعاى ابراهيم شيخ الانبياء هستند . آرى ، جاى هيچ گونه شگفتى نيست و نبايد باشد . خداى « وَاهِبُ العِلْمِ وَالْعَقْلِ » در سايه سار پاكى و ورع و تسليم و رضا و جهاد در راه حق و بندگى خالص و نابِ آن اولياى الهى ، پهناىِ جانشان را لبريز از علوم ربّانى ، كرده است .
به يقين خاستگاه اين شگفتى جهل و نادانى ما خاك نشينان ، از منزلتِ والاى آنان است . « 1 » عبداللَّه بن ابان زيّات ( روغنفروش ) ، كه در نزد حضرت رضا عليه السلام از
هامش
( 1 ) . برخى از ساده لوحانِ ساده انديش ، كم سواد و « قَلِيلُ الفَهْمِ » كه گاهى شور هدايت را نيز در سر دارند ، مىپندارند ؛ اين ما هستيم كه على و اولادِ على ( اهل بيت پيامبر عليهم السلام ) را بالا مىبريم . براى همين مىگويند : اين بزرگان را آن اندازه بالا نبريد ، كه از دستْ رَسِ ما دور باشند و دور مانند . به آنها ويژگىهاى فرابشرى ندهيد ، كه از الگو بودن بيفتند ! ما بالا نمىبريم ، اساساً ما كى هستيم ؟ ! آنها ، خود بالايند . امام رضا عليه السلام فرمود : « بِحَيْثُ النَّجْمِ مِنْ ايدِي المُتَناوِلينَ ، وَ وَصْفِ الواصِفِينَ ؛ به منزلهء اخترى ( ستاره زهره ) از دست رسِ دست يازان و توصيف واصفان بدور است » ، ( اصول كافى ، ج 1 ، ص 198 ) .
اين خداوند است ، كه آنها را بالا برده است : « أَمْ يَحْسُدُونَ النَّاسَ عَلَى مَآ ءَاتَل - هُمُ اللَّهُ مِن فَضْلِهِى فَقَدْ ءَاتَيْنَآ ءَالَ إِبْرَ هِيمَ الْكِتبَ وَالْحِكْمَةَ وَءَاتَيْنهُم مُّلْكًا عَظِيمًا » ؛ آيا براى آن چه خداوند به آنان از بخشش خود داده است ، رشك مىبرند ؟ بىگمان ما به خاندان ابراهيم كتاب [ آسمانى ] و فرزانگى داديم و به آنان فرمانروايى سترگى بخشيديم » ( نساء ، آيهء 54 ) . و امّا الگو بودنِشان با داشتن ويژگىهاى فرابشرى ، به هيچ وجه در تعارض نيست ؛ چرا كه پيامبران ، به ويژه ابراهيم و حضرت محمّد صلى الله عليه و آله ، به تصريح قرآن كريم ، با اين كه بشرند ، و امّا ويژگىهاى فرابشرى دارند ، بهترين و نيكوترين الگو براى ما آدمياناند : « قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِى إِبْرَ هِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُو » ؛ بىگمان براى شما در ابراهيم و همراهان وى سرمشقى نيكوست » ( ممتحنه ، آيهء 4 ) . « لَّقَدْ كَانَ لَكُمْ فِى رَسُولِ اللَّهِ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لّمَن كَانَ يَرْجُواْ اللَّهَ وَ الْيَوْمَ الْأَخِرَ وَ ذَكَرَ اللَّهَ كَثِيرًا » ؛ بىگمان براى شما در فرستادهء خداوند سرمشقى نيكوست ، براى آن كس كه به خداوند و به روز بازپسين ، اميد دارد و خداوند را بسيار ياد مىكند » ( احزاب ، آيهء 21 ) .
افزون بر اين ، الگو بودن بدين معنا نيست كه پيروانِ پيامبر ، يا امام ، در روشناىِ اقتداى به آنان ، هم سطح و هم سنگ و طرازِ آنان شوند ؛ كه اين ناممكن و آرزويى دست نيافتنى است و مدعى چنين منزلتى ، به طور قطع ، دروغگوىِ دروغپرداز ، و در حوزهء معرفت از ضعيفان و درماندگان است . و اساساً ، چه نسبت خاك را با عالم پاك « ايْنَ التّرابُ وَرَبُّ الأرباب » ؟ چراغ مرده كجا شمع آفتاب كجا ؟ على عليه السلام فرمود : « أَلا وَ إِنَّ لِكُلِّ مَأْمُومٍ إِمَاماً يَقْتَدِي بِهِ وَ يَسْتَضِيءُ بِنُورِ عِلْمِهِ ، أَلا وَ إِنَّ إِمَامَكُمْ قَدِ اكْتَفَى مِنْ دُنْيَاهُ بِطِمْرَيْهِ ، وَ مِنْ طُعْمِهِ بِقُرْصَيْهِ ، أَلا وَ إِنَّكُمْ لا تَقْدِرُونَ عَلَى ذَلِكَ ، وَ لَكِنْ أَعِينُونِي بِوَرَعٍ وَ اجْتِهَادٍ ، وَ عِفَّةٍ وَ سَدَادٍ ؛ آگاه باش ، كه هر پيروى را پيشوايى است ، كه پيروى آن پيشوا كند و از روشنايى دانشِ وى روشنى گيرد . نيز ، بدان كه پيشواى شما از نوشيدنى و خوردنى اين جهان ، به دو جامهء فرسوده و دو گِردهء نان بسنده كرده است . آرى ، شما توان چنين روش را نداريد ، امّا مىتوانيد با پارسايى و بازكوشى و پاكدامنى و دورى جستن از گناه ، مرا يارى دهيد » ، ( نهج البلاغه ، نامه 45 ) .