عنوان بحث
در ارتباط با اطلاق لفظ مشتق و تطبيق آن بر ذات ، سه حالت وجود دارد : 1 - اطلاق مشتق بر ذاتى كه آن ذات در همان حالِ نسبت ، واجد مبدأ بوده و متلبّس به مبدأ باشد ، مثل اين كه گفته مىشود : « زيدٌ اليومَ ضاربٌ » و زيد ، در همين امروز تلبّس به مبدأ ضرب داشته باشد . ترديدى نيست كه اطلاق لفظ مشتق بر ذات - در اين صورت - به نحو حقيقت است ، ولى اگر موضوع له ، خصوص همين متلبّس باشد ، اين به عنوان ذاتِ موضوع له ، حقيقت است و اگر موضوع له اعم از متلبّس فى الحال و ما انقضى عنه التلبس باشد ، اين به عنوان يك فردِ موضوع له ، حقيقت است . بالاخره اطلاق لفظ مشتق بر متلبس به مبدأ در همان حال نسبت ، بدون اشكال ، حقيقت است ، اگرچه كيفيت آن ، روى دو قول فرق مىكند . 2 - اطلاق مشتق بر ذات ، در حالى كه ذات در هنگام نسبت ، تلبس به مبدأ ندارد بلكه تلبس آن به مبدأ در زمان آينده است ، مثل اين كه بگوييم : « زيدٌ اليومَ ضاربٌ » درحالىكه ضرب ، فردا تحقّق پيدا مىكند و بهعبارت ديگر : تلبس به مبدأ ، در زمان