47 5 + 20 + 12 4 3 و 10 5 2 ، غير كبيسه 3 2 - 5
( باقى 5 ) 6 7 / 47 بدانكه هرگاه در ابتداى عمل از سالهاى ناقصه يكى كم كنيم ، تامه مىشود و چون اين سالهاى تامه را بر سى تقسيم كنيم و خارج قسمت را در 5 ضرب نماييم و نگاهداريم و در سالهاى باقى از قسمت به ترتيب بهر يحهح ادوط نظر كنيم كه چند كبيسه و چند غير كبيسه است است سپس اعداد كبائس را در پنج ضرب كنيم و غير كبائس را در چهار و با نگاهداشته جمع شود و 5 بر آن افزوده گردد و از مجموع هفت هفت طرح شود باقى مدخل سال مطلوب بود .
مثلا براى معرفت مدخل سال 1379 كه مثال اول بود گوييم :
225 5 ( باقى 28 ) 45 30 / تامه 1378 1 - 1379 غير كبيسه 18 10 - 28 ، كبيسه 10 سال 352 5 + 225 + 50 + 72 4 18 و 50 5 10 ( باقى 2 ) 5 7 / 352
پس مبدأ سال مذكور دوشنبه است .
اين طريقه در تسهيل زيج محمد شاهى به عمل عبد الله خان محمد محارتخان هندى اختيار شده است .
قوله : « و به جهت معرفت مدخل سال جدولى نهادهايم الخ .
بدانكه اگر باقى عدد مجموع فوق جدولى شد بايد سى از او كم كرد سپس به ملتقاى عدد مجموع فوق جدول و عدد مبسوط يمين جدول التقاط كرد مثلا براى معرفت مدخل سال 1380 ناقصه هجرى آن را دويست و ده دويست ده طرح كرديم 120 باقى مانده و 120 قك است كه اگر در جدول قك هر عددى بخواهيم همه از قك بيشترند مثلا عدد اول كه 6 است ( باقى 120 ، 6 120 / 138 ) يعنى قك از بالا و يك از يمين جدول
هزار و يك نكته (فارسى) — صفحة 484
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٨٤