بر فعليت مىافزايد و از نقص به كمال مىرود . به گفته شيوا و شيرين منوچهرى دامغانى :
به كردار چراغ نيم مرده * كه هر ساعت فزون گرددش روغن
و چون علم و عمل دو جوهر انسان سازند ، و عالم و عامل را اتحاد وجودى بدانهاست در حكمت الهى فرمودهاند - و چه نيكو فرمودهاند - كه : « انسان به فراگرفتن حكمت - كه همان تحصيل علم و عمل است - عالم عقلى مشابه با عالم عينى مىگردد » .
و چون علم ، چشم ذات نفس ناطقه انسانى مىشود ، و انسان به نور علم ، حق را از باطل تميز مىدهد ، و مدينه فاضله بدست مىآورد ، و سعادت جاويدانى خود را كسب مىكند ، حضرت خاتم انبياء محمّد مصطفى ( صلوات اللّه عليه ) فرموده است : « العلم إمام العمل » .
و اما تعريف دين : دين عبارت از برنامه حقيقى و دستور واقعى نگاهدار حدّ انسان و تحصيل سعادت ابدى آن است . و همه آداب و متون آن محض علم و عين صواب است . لاجرم تدوين و تنظيم اين چنين برنامه از كسى به جز آفريدگار انسان ساخته نيست - يعنى آن دست و قلمى كه كتاب تكوينى نظام هستى عالم و آدم را بدين زيبايى نگاشته است كه زيباتر از آن تصوّر شدنى نيست ، و هر يك از كلمات وجودى آنها را دين و آيينى داده است كه به قدر يك ميكرون اعوجاج و اختلاف و نارسايى و ناروايى در آنها راه ندارد ، همان قلم براى جميع شئون اين صنع عظيمش به نام انسان دستورى كه محض حكمت است نهاده است تا اين دستور در متن آن چنان صنع پياده شود و او را به هدف نهايى و كمال غايى او برساند .
مناسب است كه علق نفيس را از رسول اللّه صاحب قرآن فرقان اهدا كنيم ، و آن اين كه : « إنّ هذا القرآن مأدبة اللّه فتعلّموا مأدبته ما استطعتم . . . » . مأدبه - به فتح و ضم دال - طعام مهمانى است . يعنى قرآن سفره خداست ، و تا مىتوانيد از اين سفره بهره ببريد .