نخبة البيان رسالهاى است در وجوه تشبيه و استعارات و محسنات بديعيه كه بطبع رسيده است . در مقدمه قرة العيون « 1 » و لمعه الهية « 2 » كه يك مقاله به قلم حفيد محترم علامه نراقى آقاى حسن نراقى در مقدمه دو كتاب ياد شده مكرر طبع شده است و نيز در مقدمه نخبة البيان بقلم مشار اليه يكى از مؤلفات علامه مولا مهدى ، نراقى اول به نام تحرير اكرثاوذوسيوس آمده است ، و در مقدمه معراج السعاده ، چنان كه نقل كردهايم شرح تحرير اكرثاوذوسيوس آمده است .
تحرير اكرثاوذوسيوس معروف درسى كه در حوزههاى علميه تدريس مىشود بقلم محقق خواجه نصير الدين طوسى است ، چنان كه اكثر كتب رياضى خواجه از تحرير اصول اقليدس تا تحرير مجسطى بطلميوس ، به صورت تحرير است ، تحرير اكرثاوذوسيوس در ترتيب دروس رياضى حوزهها در رتبه دوم قرار گرفته است يعنى پس از تحرير اصول اقليدس ، تحرير اكرثاوذوسيوس خوانده مىشود ، و اين جانب در حوزه علميه قم يكدوره كامل به تدريس آن توفيق يافت و نسخههاى متعدد از آن تحصيل كرده است و نسخهاى از آن را با مقابله دقيق در اثناى تدريس بتصحيح كامل در تصرف دارد و يك دوره بر آن تعليقات و حواشى دارد .
غرض ، اين كه شرح تحرير اكرثاوذوسيوس غير از تحرير اكرثاوذسيوس است . معنى عبارت اول اين است كه تحرير خواجه را بر اكرثاذوسيوس شرح كرده است ، و معنى عبارت دوم اين است كه مثل تحرير اصول اقليدس آن را دوباره تحرير كرده است ، يعنى تحرير ديگرى غير از تحرير خواجه . ممكن است كه هر دو كار را كرده باشد و يا اين كه تحرير او بمنزله شرح تحرير خواجه است ؟ ولى به قلم جناب ملا احمد فاضل نراقى تحرير اكرثاوذوسيوس ضبط شده است و اين اصح و اضبط است كه هم خود آن جناب اهل فن بود و
هامش
( 1 ) . قرة العيون ، مقدمه آن ، ص 12 .
( 2 ) . لمعه الهيه ، ص 43 .