وَفْداً
» مرادش دوستان تو است و از «
وَ نَسُوقُ الْمُجْرِمِينَ إِلى جَهَنَّمَ وِرْداً
» دشمنان تو .
چه كسى شفاعت مىكند ؟
[ 87 ]
لا يَمْلِكُونَ الشَّفاعَةَ إِلَّا مَنِ اتَّخَذَ عِنْدَ الرَّحْمنِ عَهْداً
از شفاعت بىنصيبند مگر آن كس كه با خداى رحمان پيمان بسته باشد . » شفاعت در دنيا بر دو نوع است . شفاعت باطل و شفاعت بر حق . وقتى مىگويى كه من فرزند فلانم و پيرو فلان دينم بى آن كه به وظايف و اعمال آن دين قيام كرده باشى ، اين يك شفاعت باطل است . همچنين اگر بگويى كه وابسته به اين حزب يا آن سازمان هستم و در آنجا جز خدا را مىپرستند نه تو شفيع آنها هستى و نه آنها شفيع تو بلكه تو شفيع عمل خود هستى ، يعنى قرين عمل خود . عمل تو است كه با تو مىماند . از اعمال انسان انتساب صحيح اوست به دين خدا . پس اگر تو به يك پيشوا يا امام عادل انتسابى صحيح داشته باشى و با اخلاص و براى خدا از او اطاعت كنى ، سپس مرتكب گناه كوچكى شوى خداى تعالى شفاعت اين پيشوا دربارهء تو را مىپذيرد . پس اين يك شفاعت صحيح است . از اينجا تو در شمار پرهيزگاران خواهى بود . آرى ، در چنين موردى بين تو و اين پيشواى دينى هيچ گونه پيوند خويشاوندى و نژادى نيست . تو او را براى رضاى خدا اطاعت مىكنى و دوست او هستى و در روز قيامت در زمرهء همراهان او خواهى بود . در تفسير اين آيه از ابو بصير از امام صادق روايت شده كه گفت : « كسانى مشمول شفاعت مىشوند كه به خدا و به ولايت امير المؤمنين و امامان بعد از او ايمان داشته باشند و اين همان عهد و پيمانى است كه در آيه آمده است » .
/ 107
شفاعت باطل
[ 88 ] اكنون قرآن مىخواهد شفاعتهاى باطل را بيان دارد :
وَ قالُوا اتَّخَذَ الرَّحْمنُ وَلَداً
گفتند كه خداى رحمان صاحب فرزندى است . »