آريا برخاسته است ، چرا كه خدا آن را به گونهاى برتر آفريده است ؛ حماقتى كه پس از انقلاب فرانسه انتشار يافت و مشتى از اشراف عهدهدار آن شدند و پارهاى از جامعهشناسان و مورّخان در آن فرو رفتند ، آن هم با علم به اين كه آرياييها اصولا در هيچ دورهاى از تاريخ تمدّن را نيافريدند و نبوده مگر اين كه آنها دنبالههاى يونان باستان بودهاند كه تمدّن را در تاريخ ساختهاند و از ميان بيست و يك تمدن تنها يك تمدّن از آن ايشان است و بيست تاى باقى مانده اصولا غير اروپايى هستند و اروپاييها تنها از آن بهرهمند بردند ، چنان كه از تمدّن اسلامى نيز بهرهء فراوان گرفتند .
[ 91 / 92 ]
أَنْ دَعَوْا لِلرَّحْمنِ وَلَداً * وَ ما يَنْبَغِي لِلرَّحْمنِ أَنْ يَتَّخِذَ وَلَداً
زيرا براى خداى رحمان فرزندى قائل شدهاند * خداى رحمان را سزاوار نيست كه صاحب فرزندى باشد . » خداى رحمان كه رحمت او همهء بندگانش را در برگرفته ، ممكن نيست كه نژادى را بر نژاد ديگر برترى دهد . يا بگويد كه سفيد يا سياه يا اروپاييان و يا آسياييان غير از ديگران هستند . بلى ، خداى تعالى رحمان است و رحمت او همهء موجودات را شامل است .
اگر آفتاب فقط بر آسيا مىتافت يا فقط بر اروپا ، يا مثلا باد ابرها را فقط به فلان سرزمين حمل مىكرد و باران تنها بر فلان قوم مىباريد يا همهء معادن را ويژهء يك ملت مىساخت يا براى يك نژاد علف از زمين مىرويانيد ، چنين ادعاهايى را وجهى بود . ولى هنگامى كه نعمت و رحمت او شامل همه اقوام و ملل و همهء سرزمينها مىشود ، چگونه ممكن است قومى خود را بر قوم ديگر برتر شمارد . آرى برترى يك قوم تنها حاصل سعى و عمل آنهاست .
/ 109 [ 93 ]
إِنْ كُلُّ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ إِلَّا آتِي الرَّحْمنِ عَبْداً
هيچ چيز در آسمانها و زمين نيست مگر آن كه به بندگى سوى خداى رحمان بيايند .
زيرا همه در عبوديت در برابر خداى رحمان مساوى هستند .
[ 94 ]
لَقَدْ أَحْصاهُمْ وَ عَدَّهُمْ عَدًّا
او همه را حساب كرده و يك يك شمرده است .