تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 793

مساهمون:

ص٧٩٣

درس 110 : قطب مغناطيسى و قطب جغرافيائى زمين ، و قطبنما و قبله نما

با نوشتن عبارت « درس » 110 ، كتاب « دو چوب و يك سنگ » مرحوم اشكورى ( آقا سيد محمدتقى معصومى ) به يادم آمد ، زيرا كه دو چوب و يك سنگ اشارت به هيأت و صورت » 110 » است كه روح « على » در اصطلاح علم حروف است كه « الاعداد ارواح و الحروف أشباح » و بقول مرحوم عيانى در « كنوز الاسماء » ، ( محمود بن محمد دهدار صاحب مفاتيح المغاليق ، متخلص به عيانى ) :
نزد اهل خرد و اهل عيان
حرف جسم و عدد اوست چه جان
اشكورى كتابش را ستوده است كه :
نصيحت بشنو از دو چوب و يك سنگ
كتاب ناصح و محبوب يكرنگ
تحرير اين چند سطر كه جمله اى معترضه است ، تنوعى قلمى است كه به مناسبت با عدد ياد شده پيش آمد ، كه هم به دو كتاب و به رمز اسم يكى از آن دو اعنى دو چوب و يك سنگ آشنا شده ايم « . مفاتيح المغاليق » نيز در عين حال كه اسم كتاب است ، در اصطلاح علم اوفاق ، اشارت به بعضى از خانه هاى جداول وفقى است كه خانه اول را « مفتاح » و آخر را « مغلاق » گويند . عالم جليل مرحوم فتح الله بن محمد رضا الحسينى المرعشى الشوشترى در اثر بسيار گرانقدرش كتاب « وفق المراد في علم الاوفاق و الاعداد » فرمايد : « مطلب سيوم در حل بعضى الفاظ و اصطلاحات است . . . مبدء اول اعداد شكل است و آن را مفتاح نيز گويند . منتهى آخر اعداد لوح است و آن را مغلاق نيز خوانند » .