با دقت در مباحث سالفه معلوم مىشود كه جناب نراقى به اشتباه رفته است ، و بيان مذكور فقط مربوط به تعيين سمت قبله آفاق عديم العرض يعنى آفاق استوائى است ، آن هم مطابق با دستور شماره هشتم « ح » كه در درس هشتاد و هفتم گفته آمد .
و حق همانست كه گفته ايم تعيين سمت قبله آفاقى كه با مكه در عرض و جهت متحدند ، از دائره هنديه بدون تفاوت فاحش صورت پذير نيست و بايد از طرق ديگر تحصيل كرد كه در كتاب دروس معرفة الوقت و القبله با ذكر براهين هندسى به تفصيل بحث كرده ايم ، و در اين دروس نيز در پيش داريم .
كلامى با جناب عالم جليل سردار كابلى رضوان الله عليه
روحانى بزرگ حيدر قلى بن نور محمد معروف به سردار كابلى ، از مفاخر و ذخائر علمى عصر ما بوده است ، و محاسن و محامد وى بسيار است ، در رياضيات عاليه عالمى متضلع ، و در هيأت و نجوم كاملى متبحر بود ، در استخراج از زيجات خريت در صناعت بود . زيج بهادرى محلى به حواشى و تعليقات استادانه ماهرانه به دستخط مباركش در تصرف راقم است كه بر حدت فهم و تبحر او ، و كثرت تمرن و تدرب او در فن ، برهان قاطع است . رساله بسيار گرانقدر و ارزشمند « تحفة الأجلة في معرفة القبلة » به عربى و فارسى يكى از آثار وجودى او است كه بر علو مقام علمى او حجتى بالغ است .
نگارنده احدى از علماى عصر خود را در تسلط و احاطه به علم فلك و رياضيات عاليه به پايه استادش جناب علامه ذوالفنون حاج ميرزا ابوالحسن شعرانى ، و جناب سردار كابلى ، نمى شناسد ، رضوان الله عليهما .
اين كمترين يكدوره تحفه را به دقت مطالعه كرده است و از بد و تا ختم آن تعليقات و حواشى دارد ، اكنون سخن ما با آن جناب اين است كه در فصل پانزدهم تحفه در تحصيل سمت قبله آفاق شمالى كه با مكه در عرض مساوى اند فرمود :