از دو قطب او مى گذرند ، و آن دو نقطه مشرق و مغرب اعتدال بود كه محل تقاطع معدل با افق است ، در اينجا نيز چون دائره اقليم رؤيت به دو قطب افق و دو قطب منطقة البروج گذرد آن دو نيز از دو قطب اين گذرند و آن دو نقطه طالع و غارب بود كه محل تقاطع منطقة البروج با افق است .
و بر اين قياس آنچه را كه در عرض بلد و دائره نصف النهار گفته ايم و يا در بعد گفته آيد .
بدين مناسبات جناب استاد علامه شعرانى قدس سره العزيز دائره عرض اقليم رؤيت را به دائره عرض منطقة البروجى ، تعبير مى فرمود .
آنچه كه در پايان درس 26 در ترسيم معدل النهار و دائره نصف النهار و قطبين افق به مجاذات آنها بر سطح كره ارض گفته آمد ، در اينجا نيز به همان بيان در ترسيم منطقة البروج و دائره وسط سماء رؤيت و قطبين افق جارى است چنان كه در كره مصنوعه سماوى اين امور را معمول مى دارند .
تبصره : عرض اقليم رؤيت را « عرض محكم » نيز مينامند ، و لكن شهرت با اول است .
خلاصه تعريف دائره وسط سماء رؤيت و يا عرض اقليم رؤيت و تعريف قوس عرض اقليم رؤيت اين كه : دائره وسط سماء رؤيت عظيمه ايست كه به دو قطب فلك البروج و دو قطب افق گذرد ، و دو قطب آن دو نقطه طالع و غارب بود . و تنصيف كند هر يك از نصف ظاهر و نصف خفى از فلك البروج را . و قوسى كه از اين دائره ميان افق و قطب فلك البروج ، يا ميان فلك البروج و قطب افق از جانب اقرب افتد آن را عرض اقليم رؤيت گويند .
مثال : ( شكل 10 )
ا ب ح د / دائره افق بر قطب ه .
ا وح / منطقة البروج بر قط ر .
ب ه د / وسط سماء رؤيت بر دو قطب ا و ح كه دو نقطه طالع و غارب اند .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 87
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٨٧