آن كه در زيج ياد شده گفته است :
« بالجمله تعديل النهار هر چهار نقطه كه ميول آنها برابر باشد يك مقدار بود پس تعديل النهار يك ربع كافى باشد در معرفت تعديل النهار همه اجزاى منطقة البروج » .
مراد از ميول در عبارت فوق ميل اول است كه در درس دهم تعريف شده است . و چون معدل و منطقه دو عظيمه متقاطع يكديگرند ، لاجرم ميل هر چهار نقطه از ارباع اربعه منطقة البروج باهم برابرند . مثلا ميل اول پانزده درجه حمل كه بمحاسبه زيج مذكوره جه ند قه م نيه كح لثه است ، همين مقدار قوس ميل ، مقدار قوس ميل پانزدهم ميزان و پانزدهم سنبله و پانزدهم حوت خواهد بود ، و على هذا القياس ، لذا در جداول زيجات فقط به استخراج ميل اول ربع دور كفايت شده است . و تفاوت فقط در شمال و جنوبى بودن ميل است كه دو ربع آن شمالى ، و دو ربع ديگر جنوبى اند .
از صفحه 215 تا آخر صفحه 220 زيج بهادرى ، جدول مقدار قسى ميل اول ربع دور بحسب درجات و دقائق است بنابر اين كه غايت ميل يعنى ميل اعظم كه ميل كلى است كح قه است .
شكل كب مقالت دوم اكرمانالاؤس در برهان تساوى ميل قوسهاى متساوى البعد از نقطه اعتدال است ، بدين عبارت :
اذا تقاطعت دائرتان عظيمتان على كرة ، و فصلت من احديهما قوسان متساويتان متساويتا البعد عن نقطة التقاطع ، و اخرجت دوائر عظام من قطب احدى الدائرتين الى اطرافهما ، فانها تفصل من الدائرة الاخرى قوسين متساويتين ، الخ .
آنگاه شروع كرده است به اقامه برهان كه گاه آگاهى بدان در اين دروس فرا مى رسد . آن دو دائره عظيمه را معدل و منطقة فرض بفرمائيد ، و آن عظيمه اى كه از آن دو قوس متساوى البعد از نقطه تقاطع آن دو قطع مىشود منطقة البروج فرض شود ، و قطب احدى الدائرتين قطب معدل النهار فرض گردد ، و آن دوائر عظام كه از آن قطب خارج مى گردند دوائر ميل .
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى) — صفحة 436
مساهمون: حسن حسن زاده آملى
ص٤٣٦